Праца.

У Германіі права на працу — вытворнае ад Aufenthaltstitel і ўказваецца на eAT-карце. Катэгорыі:

Niederlassungserlaubnis, Daueraufenthalt-EU — неабмежаванае права на працу.

Aufenthaltserlaubnis па працы (§§18a–c, 18g, 21 AufenthG) — праца ў рамках падставы (у канкрэтнага працадаўцы для §18a/b, па самастойнай дзейнасці для §21).

Aufenthaltserlaubnis па гуманітарных падставах (§25 abs 1/2/3 AufenthG) — звычайна без абмежавання.

Aufenthaltserlaubnis для вучобы (§16b) — праца да 140 поўных дзён або 280 палавінных у год (для замежнікаў з не-ЕС); спецыяльныя правілы для практыкі.

Aufenthaltsgestattung (asyl) — права на працу звычайна праз 3 месяцы пасля падачы (§61 AsylG), са згоды BAMF/ABH і часта з тэстам рынку працы Bundesagentur für Arbeit. Для жыхароў EAE першыя 9 месяцаў — без права на працу.

Duldung — права на працу не аўтаматычнае, патрабуе дазволу ABH (§60a abs 6 AufenthG); забарона ў асобных выпадках.

Bundesagentur für Arbeit (BA) — федэральная служба занятасці. Сайт — arbeitsagentur.de. Для большасці катэгорый замежнай працы патрабуецца згода BA (Zustimmung der Bundesagentur für Arbeit), якая рэгулюецца Beschäftigungsverordnung (BeschV).

Vorrangprüfung (тэст прыярытэту на рынку працы) — праверка, ці няма кандыдата з ЕС/EWR/Швейцарыі або пераважнай катэгорыі. З 2023 г. для большасці Fachkräfte (кваліфікаваных) — адменена. Захоўваецца ў частцы некваліфікаваных катэгорый і пры асобных умовах.

Згода BA не патрабуецца для: Blaue Karte EU, уладальнікаў Niederlassungserlaubnis, уладальнікаў міжнароднай абароны, Chancenkarte па §20a, асобных праграм.

§18a AufenthG — Fachkraft mit Berufsausbildung. Aufenthaltserlaubnis для кваліфікаваных работнікаў з прызнанай нямецкай прафесійнай падрыхтоўкай (Berufsausbildung) або эквівалентнай замежнай кваліфікацыяй. Канкрэтная прапанова працы па адпаведнай кваліфікацыі.

§18b AufenthG — Fachkraft mit akademischer Ausbildung. Для асоб з прызнаным акадэмічным дыпломам і прапановай працы па спецыяльнасці або па роднаснай галіне.

§18c AufenthG — Niederlassungserlaubnis для кваліфікаваных. Пастаянны тытул пры 4 гадах працы па кваліфікацыі.

§18g AufenthG — Blaue Karte EU. Для асоб з прызнаным акадэмічным дыпломам і працай па кваліфікацыі з зарплатай вышэй за ўстаноўлены парог (індэксуецца штогод). Для дэфіцытных прафесій (Engpassberufe — STEM, медыцына, IT) — ніжні парог.

§19, §19b, §19c — асобныя катэгорыі: унутрыкарпаратыўныя пераводы (ICT-Karte), асаблівыя работнікі (прафесійныя вадзіцелі, артысты, асобныя падгрупы), Beschäftigung mit Berufserfahrung без фармальнай кваліфікацыі (§19c abs 1).

Падрабязнасці — на партале Make it in Germany, у AufenthG і BeschV.

Chancenkarte (з 1 чэрвеня 2024 г.) — Aufenthaltserlaubnis для пошуку працы або прызнання кваліфікацыі, без прапановы працы. Бальная сістэма: кваліфікацыя, вопыт, мовы, узрост, ранейшае знаходжанне ў Германіі, сітуацыя мужа/жонкі.

Тэрмін — да аднаго года. Дапушчальная праца падчас Chancenkarte — да 20 гадзін у тыдзень у любым выглядзе; пробныя перыяды (Probebeschäftigung) да 2 тыдняў у канкрэтнага працадаўцы па адпаведнай кваліфікацыі.

Пасля працаўладкавання — пераход на Aufenthaltserlaubnis па §18a/b/g.

Freiberufler (свабодная прафесія) — катэгорыя, вызначаная ў §18 Einkommensteuergesetz (EStG): урачы, юрысты, падатковыя кансультанты, інжынеры, архітэктары, журналісты, мастакі, выкладчыкі, навукоўцы, IT-специалісты з прызнанай кваліфікацыяй і іншыя. Рэгістрацыя — у Finanzamt (Fragebogen zur steuerlichen Erfassung). Gewerbesteuer не плаціцца; Umsatzsteuer — па агульных правілах.

Gewerbe (прадпрымальніцкая дзейнасць) — гандаль, рамяство, паслугі, якія не падпадаюць пад Freiberufler. Рэгістрацыя — у Gewerbeamt (Gewerbeanmeldung) + Finanzamt. Gewerbesteuer плаціцца пры даходзе звыш Freibetrag (24 500 EUR / год); стаўка залежыць ад муніцыпалітэта.

Для самастойнай дзейнасці замежніку неабходны Aufenthaltstitel, які дазваляе яе. Па §21 AufenthG — Aufenthaltserlaubnis для самастойнай дзейнасці (гл. ВНЖ).

GmbH (Gesellschaft mit beschränkter Haftung) — таварыства з абмежаванай адказнасцю. Мінімальны капітал — 25 000 EUR (палова — 12 500 EUR — абавязковая пры заснаванні). Рэгуляванне — GmbHG.

UG (haftungsbeschränkt) — «міні-GmbH». Мінімальны капітал — 1 EUR; абавязак накопліваць 25 % гадавога прыбытку ў рэзерв да дасягнення 25 000 EUR. Тая ж форма абмежаванай адказнасці.

GbR (Gesellschaft bürgerlichen Rechts) — простае таварыства па §§705+ BGB. Без мінімальнага капіталу, без рэгістрацыі ў Handelsregister. Асабістая адказнасць удзельнікаў.

Einzelunternehmen — індывідуальнае прадпрыемства (Freiberufler або Gewerbe). Без мінімальнага капіталу, без асобнай рэгістрацыі ў Handelsregister (з парогам па аб'ёме бізнесу).

Mindestlohngesetz (MiLoG) устанаўлівае агульнафедэральны мінімальны пагадзінны brutto-даход. Сума індэксуецца па рашэннях Mindestlohnkommission; актуальнае значэнне на 2025 г. — 12,82 EUR/гадз; на 2026 г. — правяраць на mindestlohn-kommission.de і ў публікацыях Bundesregierung.

Для асобных сектараў (будаўніцтва, часовая праца, апека і г. д.) дзейнічаюць галіновыя тарыфныя стаўкі (Branchenmindestlöhne), якія могуць быць вышэйшымі за агульны Mindestlohn.

Mindestlohn распаўсюджваецца на ўсіх работнікаў незалежна ад грамадзянства, пры ўмове працоўных адносін у Германіі.

Arbeitsvertrag — звычайна пісьмовы, у частцы выпадкаў дапускаецца вусны з пісьмовым пацвярджэннем умоў па Nachweisgesetz (NachwG). З жніўня 2022 г. пералік абавязковых пісьмовых умоў пашыраны.

Probezeit — выпрабавальны тэрмін да 6 месяцаў. У гэты перыяд дзейнічае скарочаны тэрмін паведамлення (2 тыдні).

Kündigungsschutz па Kündigungsschutzgesetz (KSchG) — абарона ад звальнення для работнікаў пасля 6 месяцаў працы ў працадаўцы з больш чым 10 супрацоўнікамі. Звальненне магчыма толькі па асабістых, паводзінскіх або вытворчых прычынах.

Іск аб звальненні падаецца праз Klage ў Arbeitsgericht на працягу 3 тыдняў.

Betriebsrat — вытворчы савет, утвараецца пры наяўнасці не менш як 5 работнікаў. Мае правы ўдзелу па Betriebsverfassungsgesetz (BetrVG).

Allgemeines Gleichbehandlungsgesetz (AGG) — агульны закон аб роўным звароце, імплементацыя дырэктыў ЕС аб барацьбе з дыскрымінацыяй. Забараняе дыскрымінацыю па прыкметах расы, этнічнага паходжання, полу, рэлігіі або светапогляду, інваліднасці, узросту, сексуальнай арыентацыі ў сферы працы і аказання паслуг.

Скаргі — у Antidiskriminierungsstelle des Bundes (ADS); індывідуальныя іскі — Arbeitsgericht (у працоўных справах) або Amtsgericht/Landgericht (у грамадзянскіх).

Тэрмін прэтэнзіі — 2 месяцы з моманту інцыдэнту; тэрмін іска па AGG — 3 месяцы.

Прававая база — Berufsqualifikationsfeststellungsgesetz (BQFG).

Акадэмічныя кваліфікацыі — ацэнка праз anabin (база ZAB пры KMK) для самаправеркі эквівалентнасці; фармальнае прызнанне — Zentralstelle für ausländisches Bildungswesen (ZAB) або праз ВНУ пры паступленні.

Рэгулюемыя прафесіі — асобныя працэдуры праз спецыялізаваныя зямельныя ведамствы: медыцына (Approbation праз зямельнае Ministerium für Gesundheit), юрысты (Justizprüfungsamt + Staatsexamen), інжынеры (Ingenieurkammer зямлі), архітэктары (Architektenkammer), сацыяльныя работнікі, настаўнікі і інш.

Інфармацыйны партал — anerkennung-in-deutschland.de ад BIBB (Bundesinstitut für Berufsbildung). Падрабязней — у тэме Адукацыя.

Arbeitslosengeld I (ALG I) — страхавы дапаможнік па беспрацоўі, выплачваецца пасля стажу працы з абавязковым страхаваннем беспрацоўя (звычайна 12 месяцаў за апошнія 30 месяцаў). Памер — каля 60 % папярэдняй нета-зарплаты (67 % пры наяўнасці дзяцей). Рэгуляванне — SGB III.

Bürgergeld (з 2023 г., раней ALG II / Hartz IV) — сацыяльны мінімум для тых, хто не мае права на ALG I або пры яго вычарпанні. Рэгуляванне — SGB II. Сума індэксуецца штогод; актуальная — на сайце Bundesministerium für Arbeit und Soziales (BMAS).

Asyl-катэгорыі — на дапаможнікі AsylbLG, не на ALG/Bürgergeld; пераход у Bürgergeld пасля атрымання міжнароднай абароны.

Рэгламент Савета ЕС №765/2006 аб санкцыях у дачыненні да Беларусі і Рэгламенты па фізічных асобах у санкцыйных спісах уплываюць на праверкі працадаўцаў і банкаў; для большасці замежных работнікаў непасрэднага эфекту пры найме няма, пры ўмове што асоба не знаходзіцца ў санкцыйных спісах. Для асобных пазіцый у фінансавым сектары або з допускам да санкцыйна-адчувальнай інфармацыі — павышаныя праверкі compliance.

Прызнанне дыпломаў Беларусі — праз anabin/ZAB; БДУ, БНТУ, БДМУ і іншыя буйныя ВНУ ўнесены ў anabin з ацэнкай эквівалентнасці. Медыцынскія дыпломы — асобная працэдура Approbation праз зямельнае ведамства аховы здароўя.

Godze не прадастаўляе юрыдычных кансультацый. Гэтая старонка — карта правілаў працы са спасылкамі на нямецкія прававыя акты, не індывідуальнае прымяненне да справы.