Праца.
Карта працоўнага статусу іншаземца ў Чэхіі: камбінаваныя карты, дазволы на працу, OSVČ, правы работніка, інспекцыя працы, заяўка праз ÚP.
Прававая база.
Допуск іншаземцаў з трэціх краін да чэшскага рынку працы рэгулюецца Законам № 435/2004 Sb. (Zákon o zaměstnanosti) у частцы правоў і працэдур ÚP ČR, і Законам № 326/1999 Sb. у частцы знаходжання. Працоўныя адносіны — Закон № 262/2006 Sb. (Zákoník práce).
Рэгулятар і аператар асобных працэдур — Úřad práce České republiky (uradprace.cz).
Zaměstnanecká karta.
Базавы інструмент працы для большасці іншаземцаў з трэціх краін — Zaměstnanecká karta (гл. Карты ВНЖ). Імплементуе Single Permit Directive: адна карта = права знаходжання + права на працу ў канкрэтнага працадаўцы на канкрэтнай пасадзе.
Пасада павінна быць унесена ў centrální evidenci volných pracovních míst obsaditelných držiteli zaměstnanecké karty, якая вядзецца ÚP ČR. Сайт ÚP — uradprace.cz.
Змена працадаўцы/пасады — пасля рэгістрацыі ў MV ČR ва ўстаноўленыя тэрміны і пры выкананні ўмоў закона.
Modrá karta EU і ICT.
Modrá karta EU — для высокакваліфікаваных спецыялістаў з вышэйшай адукацыяй і мінімальнай зарплатай па чэшскіх правілах. Імплементацыя Directive 2009/50/EC, абноўленай 2021/1883/EU.
Karta vnitropodnikově převedeného zaměstnance (ICT) — для пераводу менеджараў/спецыялістаў/стажораў у чэшскае падраздзяленне групы кампаній. Directive 2014/66/EU.
Povolení k zaměstnání і катэгорыі, вызваленыя ад яго.
Да ўвядзення Zaměstnanecké karty асноўнай формай допуску было povolení k zaměstnání, якое выдавалася ÚP. Зараз захоўваецца для асобных катэгорый (напрыклад, сезонныя работнікі, некаторыя віды кароткіх кантрактаў).
Без асобнага povolení k zaměstnání і без Zaměstnanecké karty маюць права працаваць уладальнікі TP, прытулку, doplňkové ochrany, грамадзяне ЕС/ЕЭЗ і іншыя катэгорыі, пералічаныя ў § 98 закона 435/2004.
OSVČ — індывідуальная прадпрымальніцкая дзейнасць.
Osoba samostatně výdělečně činná (OSVČ) — самазаняты/індывідуальны прадпрымальнік. Базавая форма — živnost па Закону № 455/1991 Sb. (Živnostenský zákon).
Атрыманне živnostenského oprávnění — праз тэрытарыяльны Živnostenský úřad. Іншаземцу для OSVČ-рэжыму патрэбна адпаведная падстава знаходжання: DLP za účelem podnikání або іншы прыдатны статус (TP, абарона, уз'яднанне ва ўстаноўленых выпадках).
Рэгістрацыя ў ČSSZ і ў zdravotní pojišťovny — пасля адкрыцця жыўнасці. Падаткі — DPFO + paušální daň (паўшальны рэжым ва ўстаноўленых межах). Гл. Падаткі.
Працоўны дагавор і правы работніка.
Базавыя віды дагавораў:
— Pracovní smlouva — асноўны працоўны дагавор.
— Dohoda o provedení práce (DPP) — пагадненне аб выкананні працы; да ўстаноўленага гадавога ліміту гадзін.
— Dohoda o pracovní činnosti (DPČ) — пагадненне аб працоўнай дзейнасці; да паловы тыднёвага працоўнага часу ў сярэднім.
Базавыя гарантыі — Zákoník práce: працоўны час, водпуск, мінімальная зарплата (устанаўліваецца ўрадам штогод), ахова працы, абарона ад звальнення па неабгрунтаваных прычынах, выпрабавальны тэрмін (да 3 месяцаў агульнага, да 6 — для кіраўнікоў).
Рэгулятар зарплат і ўмоў — MPSV; мінімальная зарплата (minimální mzda) і гарантаваная зарплата (zaručená mzda) — на сайце mpsv.cz.
Інспекцыя працы.
Státní úřad inspekce práce (SÚIP) і падпарадкаваныя яму oblastní inspektoráty — нагляд за выкананнем працоўнага заканадаўства, аховай працы, легальнасцю занятасці. Скаргі работнікаў — у інспекцыю па месцы працы.
Рэгулюецца Законам № 251/2005 Sb. (Zákon o inspekci práce). Сайт MPSV утрымлівае кантакты інспекцый.
Беспрацоўе і рэгістрацыя ў ÚP.
Пры страце працы іншаземец на DLP/TP з правам на працу можа зарэгістравацца ў Úřadu práce як uchazeč o zaměstnání. Пры выкананні ўмоў па папярэдніх выплатах у ČSSZ — права на podpora v nezaměstnanosti (дапамога).
Рэгулюецца Законам № 435/2004 Sb. Умова захавання статусу DLP пры страце працы — асобныя тэрміны на пошук новага працадаўцы (па тыпу карты).