Віды ВНЖ — Aufenthaltstitel.

Aufenthaltstitel — агульны тэрмін Aufenthaltsgesetz (AufenthG) для ўсіх легальных падстаў знаходжання. Па §4 abs 1 AufenthG адрозніваюцца:

Visum (нацыянальная D або Шэнген C) — уезд і кароткачасовае знаходжанне.

Aufenthaltserlaubnis — часовы дазвол, прывязаны да параграфа-падставы AufenthG.

Blaue Karte EU — Aufenthaltstitel ЕС для кваліфікаванай працы (§18g AufenthG), асобная катэгорыя з адмысловымі ўмовамі.

ICT-Karte і Mobiler-ICT-Karte — унутрыкарпаратыўныя пераводы (§19, §19b).

Niederlassungserlaubnis — пастаянны нацыянальны дазвол (§9 AufenthG).

Erlaubnis zum Daueraufenthalt-EU — статус доўгатэрміновага рэзідэнта ЕС (§9a AufenthG).

Усе гэтыя Aufenthaltstitel выдаюцца як eAT (elektronischer Aufenthaltstitel) — пластыкавая карта з біяметрычным чыпам, якая замяняе стыкер у пашпарце, што выкарыстоўваўся раней.

Вучоба і падрыхтоўка (§§16-17a AufenthG):

§16a — прафесійнае навучанне (Berufsausbildung). §16b — вучоба ў вышэйшай навучальнай установе (Hochschule). §16d — мерапрыемствы па прызнанні замежнай кваліфікацыі. §16e — стажыроўкі. §16f — іншыя адукацыйныя праграмы. §17 — пошук месца для вучобы або навучання (Auszubildende/Studienplatz suchen).

Праца (§§18-21 AufenthG, §20a з 2024 г.):

§18a — Fachkraft mit Berufsausbildung (кваліфікаваны з прафесійнай падрыхтоўкай). §18b — Fachkraft mit akademischer Ausbildung (кваліфікаваны з акадэмічным дыпломам). §18c — пастаянная Niederlassungserlaubnis для кваліфікаваных. §18d — навуковыя даследчыкі. §18g — Blaue Karte EU. §19, §19b, §19c — унутрыкарпаратыўныя пераводы, асаблівыя катэгорыі. §19d — грамадзянскае служэнне і іншыя. §20 — пошук працы пасля заканчэння вучобы або з прызнаным дыпломам. §20a — Chancenkarte (з 2024 г.) на пошук працы па бальнай сістэме. §21 — самастойная дзейнасць (Selbstständige Tätigkeit).

Гуманітарныя падставы (§§22-25b AufenthG):

§22 — humanitäre Aufnahme einzelner Ausländer (па рашэнні BMI). §23 — Aufnahme aus humanitären Gründen (зямельная або федэральная Aufnahmeanordnung). §24 — vorübergehender Schutz (часовая абарона; прымяняецца да UA). §25 abs 1 — Asylberechtigte (Art. 16a GG). §25 abs 2 — Flüchtlingseigenschaft (§3) і subsidiärer Schutz (§4). §25 abs 3 — nationales Abschiebungsverbot (§60 AufenthG). §25 abs 5 — Aufenthaltserlaubnis, калі выезд фактычна немагчымы. §25a — gut integrierte Jugendliche und Heranwachsende. §25b — nachhaltig integrierte Geduldete.

Сям'я (§§27-36 AufenthG):

§28 — Familiennachzug да нямецкага грамадзяніна. §29, §30 — Familiennachzug да замежнага сужэнца. §32 — Familiennachzug дзіцяці. §33 — Aufenthaltserlaubnis для дзіцяці, народжанага ў Германіі. §36 — бацькі непаўналетняга.

Іншыя падставы:

§38a — Aufenthaltserlaubnis для доўгатэрміновых рэзідэнтаў іншай краіны ЕС. §104a, §104c — Altfallregelung / Chancenaufenthalt.

Blaue Karte EU — Aufenthaltstitel для кваліфікаваных работнікаў з прызнаным акадэмічным дыпломам або эквівалентам, занятых на працы па атрыманай кваліфікацыі. Імплементуе абноўленую Дырэктыву (ЕС) 2021/1883.

Зарплатны парог індэксуецца штогод і публікуецца на сайце BAMF і Bundesagentur für Arbeit. Для дэфіцытных прафесій (Engpassberufe — прыродазнаўчыя навукі, матэматыка, інфарматыка, інжынерыя, медыцына) — ніжні парог.

Mobility ўнутры ЕС — аблегчанае перамяшчэнне паміж краінамі ЕС, якія імплементавалі Дырэктыву 2021/1883: кароткачасовае перамяшчэнне для дзелавой паездкі, доўгатэрміновае — для працы.

Паскораная Niederlassungserlaubnis. 33 месяцы Blaue Karte EU + веданне нямецкай на ўзроўні A1; альбо 21 месяц + B1 (§18c abs 2 AufenthG). Гэта значна карацей за агульны 5-гадовы тэрмін.

Падача — у Ausländerbehörde, пры ўездзе па нацыянальнай візе D з указаннем Blaue Karte EU як мэты. Згода Bundesagentur für Arbeit для большасці выпадкаў не патрабуецца.

Chancenkarte (з 1 чэрвеня 2024 г.) — Aufenthaltserlaubnis для кваліфікаваных асоб без прапановы працы, па бальнай сістэме (Punktesystem). Прызначэнне — пошук працы або прафесійнага прызнання на месцы.

Базавыя патрабаванні: прызнаная замежная прафесійная кваліфікацыя (або дыплом Hochschule), альбо замежная кваліфікацыя, ацэненая па правілах Anerkennungsverfahren; веданне нямецкай на ўзроўні A1 або англійскай B2; пацвярджэнне сродкаў на пражыванне.

Балы. Налічваюцца за: узровень кваліфікацыі, прафесійны вопыт, валоданне нямецкай (вышэй за A1) і англійскай (вышэй за B2), узрост (да 35 — больш балаў), знаходжанне ў Германіі ў мінулым, наяўнасць сужэнца, які адпавядае ўмовам. Мінімальны парог і ўмовы — на партале Make it in Germany і ў AufenthG §20a.

Тэрмін Chancenkarte — да аднаго года; на працягу яго дапушчальныя: праца да 20 гадзін у тыдзень у любым відзе дзейнасці і пробныя перыяды працы (Probebeschäftigung) да 2 тыдняў у канкрэтнага працадаўцы.

Aufenthaltserlaubnis для самастойнай прадпрымальніцкай або фрылансерскай дзейнасці. Па §21 abs 1 AufenthG умовы:

— эканамічны інтарэс рэгіёна або патрэба ў дадзенай дзейнасці;

— чаканае станоўчае ўздзеянне на эканоміку;

— фінансаванне (уласныя сродкі або пацверджанае крэдытнае абавязацельства).

Ацэнку дае Ausländerbehörde пасля ўзгаднення з гандлёвай палатай (IHK або HWK) і фіскальнымі органамі. Па §21 abs 5 — спрошчаны дазвол для свабодных прафесій (Freie Berufe — §18 EStG: урачы, юрысты, журналісты, мастакі, інжынеры і іншыя).

Niederlassungserlaubnis па §21 abs 4 — пасля 3 гадоў паспяховай самастойнай дзейнасці пры ўмове дастатковага даходу.

Niederlassungserlaubnis — нацыянальны пастаянны дазвол на пражыванне. Бестэрмінова; eAT-карта абнаўляецца па біяметрычных тэрмінах.

Агульныя ўмовы (§9 abs 2 AufenthG):

— 5 гадоў Aufenthaltserlaubnis;

— Lebensunterhalt (даход без залежнасці ад сацыяльных выплат);

— мінімум 60 месяцаў узносаў у Deutsche Rentenversicherung або эквівалент;

— валоданне нямецкай на ўзроўні B1;

— веданне асноў правапарадку і грамадскага жыцця (Einbürgerungstest або эквівалент);

— дастатковая жылплошча для сям'і;

— дазвол на працу.

Спрошчаныя катэгорыі:

— Blaue Karte EU — 33 месяцы / 21 месяц з B1 (§18c abs 2);

— сужанец немца — 3 гады (§28 abs 2);

— Asylberechtigte і Flüchtlinge — 5 гадоў з адмысловымі ўмовамі па §26 abs 3;

— subsidiärer Schutz — 5 гадоў па §26 abs 3;

— паспяховыя Selbstständige — 3 гады па §21 abs 4;

— дзеці, народжаныя ў Германіі, і выпускнікі нямецкіх навучальных праграм — па спрошчаных правілах.

Рашэнне — Ausländerbehörde.

Erlaubnis zum Daueraufenthalt-EU — статус доўгатэрміновага рэзідэнта ЕС, імплементацыя Дырэктывы 2003/109/ЕС. Дае права пераезду і працы ў іншых краінах ЕС са спрошчанымі ўмовами.

Умовы (§9a AufenthG) блізкія да §9 Niederlassungserlaubnis: 5 гадоў Aufenthaltserlaubnis, Lebensunterhalt, B1, асновы правапарадку, жыллё, страхаванне. Дадаткова — адсутнасць залежнасці ад сацыяльных выплат.

Перыяд знаходжання па статусу beschränkten Schutzes па §§22, 23, 24, 25 abs 1-3 не залічваецца ў поўны аб'ём для §9a — асобныя разлікі па §9a abs 2.

Chancenaufenthalt (§104c AufenthG, уступіў у сілу 31 снежня 2022 г.) — Aufenthaltserlaubnis на 18 месяцаў для асоб з Duldung, якія доўга пражываюць, як «мост» да Aufenthaltserlaubnis па іншых падставах (§25a, §25b).

Умовы: на 31 кастрычніка 2022 г. асоба пражывала ў Германіі на працягу 5 гадоў (з Aufenthaltsgestattung, Duldung або Aufenthaltserlaubnis); адсутнасць судзімасцей звыш устаноўленага парога; гатоўнасць прызнаваць свабодны дэмакратычны парадак; яснасць асобы (або актыўныя намаганні да яе ўстанаўлення).

За 18 месяцаў Chancenaufenthalt уладальнік павінен дасягнуць умоў §25a/§25b — Lebensunterhalt і моўныя патрабаванні. Калі дасягнута — пераход на §25a/§25b; інакш — вяртанне да Duldung.

Заява падаецца ў Ausländerbehörde па адрасе рэгістрацыі (Anmeldung). Запіс на прыём — праз анлайн-партал ABH горада; у буйных гарадах чаканне тэрміна — тыдні і месяцы.

Дакументы (базавыя): заява (Antrag auf Erteilung/Verlängerung eines Aufenthaltstitels), дзеючы пашпарт, біяметрычныя фота, Meldebescheinigung, Krankenversicherungsnachweis, дакументы па падставе (працоўны дагавор, дыплом, пасведчанне аб шлюбе, рэкамендацыйныя лісты працадаўцы, бізнес-план для §21 і г. д.).

Пры ўездзе па візе D — заява да яе заканчэння; знаходжанне на час разгляду легальнае па Fiktionsbescheinigung (§81 abs 4 AufenthG).

Дзяржпошліна ўстаноўлена AufenthV; залежыць ад катэгорыі і тэрміну.

Біяметрыя. Асабістая яўка для адбіткаў пальцаў і фатаграфіі.

Aufenthaltserlaubnis звычайна прывязаны да параграфа-падставы. Змена падставы пры падаўжэнні магчымая — напрыклад, пераход ад Aufenthaltserlaubnis па §16b (вучоба) да §18a-b (праца) або да §21 (самастойная дзейнасць). Гэта патрабуе падачы новага пакета дакументаў і згоды Ausländerbehörde; у частцы выпадкаў — згоды Bundesagentur für Arbeit.

Пры некалькіх магчымых падставах — выбар за заяўніком; некаторыя падставы (§25 abs 1, §25 abs 2) выдаюцца аўтаматычна пасля адпаведнага рашэння BAMF.

Для беларусаў з нацыянальным пашпартам, які заканчваецца, падача на Aufenthaltserlaubnis па большасці падстаў патрабуе вырашэння пытання з праязным дакументам (Reiseausweis für Ausländer па §5 AufenthV або Reiseausweis Жэнеўскай канвенцыі пасля атрыманні міжнароднай абароны). Падрабязна — у тэмах Дакументы і Спецыфіка для беларусаў.

Праграмы па §22 і §23 AufenthG (Bundesaufnahmeprogramm) могуць прымяняцца ў індывідуальных і групавых выпадках; актуальны статус — на сайтах BMI і Auswärtiges Amt.

Godze не прадастаўляе юрыдычных кансультацый. Гэтая старонка — карта Aufenthaltstitel са спасылкамі на нямецкія прававыя акты, не індывідуальнае прымяненне да справы.