Праца.

Грамадзяне ЕС/ЕЭЗ і Швейцарыі — не патрабуюць асобнага дазволу на працу.

Leidimas nuolat gyventi (LNG) і статус доўгатэрміновага рэзідэнта ЕС — любая праца без асобнага дазволу.

Leidimas laikinai gyventi (LLG), выдадзены на падставе працы. Праца ў працадаўцы, указанага ў заяве. Змена працадаўцы — праз апавяшчэнне Дэпартамента міграцыі і, у шэрагу выпадкаў, новае рашэнне.

LLG, выдадзены на падставе вучобы, даследаванняў, сям'і, гуманітарных падстаў. Права на працу — у межах, устаноўленых для адпаведнай падставы (студэнты — абмежаваная колькасць гадзін у навучальны перыяд і без абмежаванняў па-за ім, пры захаванні ўмоў; для гуманітарных падстаў — звычайна без асобнага дазволу).

Заяўнік на міжнародную абарону. Права на працу ўзнікае па заканчэнні тэрміну, устаноўленага законам «Dėl užsieniečių teisinės padėties», пры ўмове што рашэнне па сутнасці не прынята ў гэты тэрмін.

Уладальнік міжнароднай абароны. Права на працу — без асобнага дазволу, нароўні з грамадзянамі Літвы ў значнай частцы сфер.

Літоўскі дазвол на працу (leidimas dirbti) запытвае працадаўца для замежніка, які не мае права на працу аўтаматычна. Па агульным правіле пры падачы на LLG на падставе працы абодва дакументы афармляюцца паралельна, з удзелам Užimtumo tarnyba (Службы занятасці — літоўскі аналаг службы працаўладкавання).

Праверка рынку працы. Па агульным правіле — абавязковая (працадаўца публікуе вакансію праз Užimtumo tarnyba, і пры адсутнасці прыдатных кандыдатаў з ліку грамадзян Літвы, ЕС/ЕЭЗ або замежнікаў з адкрытым правам на працу — можа наймаць замежніка). З праверкі рынку працы выключаны асобныя катэгорыі, у тым ліку прафесіі са спісу дэфіцытных, уладальнікі Blue Card, асобныя катэгорыі кваліфікаваных спецыялістаў.

Спіс дэфіцытных прафесій (trūkstamų profesijų sąrašas). Зацвярджаецца загадам міністра сацыяльнай абароны і працы; перыядычна абнаўляецца. Актуальная рэдакцыя — на сайце Міністэрства сацыяльнай абароны і працы.

Aukšta profesinė kvalifikacija — літоўская імплементацыя Дырэктывы 2009/50/EC (Blue Card). Для спецыялістаў з вышэйшай адукацыяй або пацверджанымі прафесійнымі навыкамі і працоўным дагаворам не менш за 1 год. Мінімальны парог заработнай платы прывязаны да каэфіцыента ад сярэдняй заработнай платы ў краіне, якая разлічваецца Sodra.

Для катэгорыі Blue Card спрошчаная працэдура (адсутнасць праверкі рынку працы ў агульным выпадку), скарочаныя тэрміны разгляду, доступ да мабільнасці ўнутры ЕС пасля ўстаноўленага тэрміну. Канкрэтныя параметры (каэфіцыент парога, тэрміны) — на старонцы паслугі ў migracija.lt.

Individuali veikla pagal pažymą — індывідуальная дзейнасць па даведцы. Літоўскі спрошчаны фармат самазанятасці для асобных відаў дзейнасці. Рэгістрацыя ў VMI. Падаткаабкладанне — GPM па прыдатнай стаўцы, вызваленне ад ПВМ да ўстаноўленага парога, спрошчаная справаздачнасць. Прымяняльнасць для замежніка залежыць ад падставы LLG.

Verslo liudijimas — бізнес-патэнт. Альтэрнатыўны рэжым самазанятасці для пэўных відаў дзейнасці па фіксаванай суме падатку, без неабходнасці весці поўны ўлік. Спіс відаў дзейнасці і тарыфы — на сайце VMI.

Mažoji bendrija (MB) — малое таварыства. Спрошчаная форма юрыдычнай асобы без абавязковага статутнага капіталу, да 10 заснавальнікаў-фізасоб. Рэгістрацыя ў Registrų centras.

Uždaroji akcinė bendrovė (UAB) — закрытае акцыянернае таварыства. Стандартная форма ТАА. Статутны капітал устанаўліваецца законам (мінімальны памер перыядычна змяняецца; актуальная сума — у Akcinių bendrovių įstatymas на e-tar.lt). Замежнік можа быць заснавальнікам і кіраўніком.

Падрабязна аб падаткаабкладанні бізнес-формаў — Падаткі.

Працоўныя адносіны рэгулююцца Lietuvos Respublikos darbo kodeksas (DK). Актуальная рэдакцыя — у e-tar.lt.

Асноўныя віды дагавораў. Бестэрміновы працоўны дагавор (стандарт); тэрміновы; праектны; дагавор аб вучнёўстве; гнуткія формы (з перарывістым працоўным часам, дыстанцыйная праца). Поўны пералік — у DK.

Ахоўныя нормы. Мінімальны водпуск, аплата звышурочных, выхадныя дапамогі пры звальненні, абарона ад дыскрымінацыі, гарантыі цяжарнасці і адпачынку па догляду за дзіцем. Канкрэтныя нормы — у DK.

GPM (gyventojų pajamų mokestis) — падаходны падатак. Базавая стаўка 20%; для асобных відаў даходаў — 15% або іншыя стаўкі ў парадку Gyventojų pajamų mokesčio įstatymas. Для працоўнага даходу — разлік урымліваецца працадаўцам, да зарплаты прымяняецца NPD (не абкладаемы мінімум, залежыць ад узроўню даходу).

Sodra — ўзносы сацыяльнага страхавання. Урымліваюцца працадаўцам з зарплаты работніка, плюс асобныя ўзносы плаціць працадаўца. Поўнае пакрыццё — пенсійнае, па хваробе, па беспрацоўі, мацярынскае, па няшчасным выпадку на вытворчасці. Бягучыя стаўкі — на sodra.lt.

Абавязковае медыцынскае страхаванне (PSDF). Узнос урымліваецца працадаўцам; забяспечвае доступ да дзяржаўнай медыцыны праз VLK.

Падрабязна — Падаткі.

Minimalioji mėnesinė alga (MMA) — мінімальная месячная заработная плата за працу поўнай нормы працоўнага часу, якая ўстанаўліваецца пастановай Урада Літоўскай Рэспублікі штогод. Актуальны памер — на сайце Міністэрства сацыяльнай абароны і працы і ў пастанове Урада, апублікаванай у e-tar.lt.

Minimalusis valandinis atlygis (MVA) — мінімальная пагадзінная стаўка; прымяняецца для пачасовай аплаты.

Працадаўца не мае права ўстанаўліваць аплату ніжэй за MMA (за поўную норму часу) і ніжэй за MVA (за гадзіну) — гэта імператыўная норма Працоўнага кодэкса.

Nedarbo socialinio draudimo išmoka — сацыяльная страхавая дапамога па беспрацоўі. Прызначаецца праз Užimtumo tarnyba і Sodra пры адпаведнасці ўмовам: дастатковы стаж сацыяльнага страхавання па беспрацоўі за ўстаноўлены ўліковы перыяд, статус беспрацоўнага, актыўны пошук працы.

Умовы, памер і працягласць дапамогі — у Nedarbo socialinio draudimo įstatymas.

Valstybinė darbo inspekcija (VDI) — Дзяржаўная інспекцыя працы. Разглядае скаргі на парушэнні працадаўцамі норм Працоўнага кодэкса, аховы працы, аплаты. Сайт — vdi.lt.

Lygių galimybių kontrolierius — Упаўнаважаны па роўных магчымасцях. Разглядае скаргі на дыскрымінацыю па падставах, пералічаных у Lygių galimybių įstatymas (пол, узрост, інваліднасць, сексуальная арыентацыя, расавая прыналежнасць, грамадзянства, рэлігія, перакананні і інш.). Сайт — lygybe.lt.

Суд па працоўных спрэчках. Працоўныя спрэчкі вырашаюцца камісіяй па працоўных спрэчках (Darbo ginčų komisija) пры VDI, далей — агульным судом.

Прафсаюзы. Аб'яднанні работнікаў — Lietuvos profesinių sąjungų konfederacija (LPSK), Lietuvos profesinė sąjunga «Solidarumas», Lietuvos darbo federacija (LDF). Рэгуляванне — Profesinių sąjungų įstatymas.

SKVC (Studijų kokybės vertinimo centras) — Цэнтр ацэнкі якасці вышэйшай адукацыі, літоўскі ENIC-NARIC. Праводзіць прызнанне замежных кваліфікацый для мэт працягу вучобы і для нерэгулюемых прафесій. Сайт — skvc.lt.

Рэгулюемыя прафесіі. Для ўрачоў, медсясцёр, фармацэўтаў, юрыстаў і іншых рэгулюемых прафесій — асобныя працэдуры праз профільныя палаты і міністэрствы. Падрабязна — Адукацыя.

Асобныя працадаўцы прымяняюць узмоцненыя працэдуры камплаенсу пры прыёме грамадзян краін, у дачыненні да якіх дзейнічаюць абмежавальныя меры ЕС. Гэта не забарона найму як такога, а ўнутраная ацэнка рызык працадаўцам; для грамадзяніна Беларусі без сувязей з асобамі ў санкцыйных спісах праца ў Літве ў большасці галін даступная.

Godze не дае юрыдычных, падатковых або працоўных кансультацый. Гэтая старонка — карта прававых норм са спасылкамі на літоўскія акты, не індывідуальнае прымяненне.