Карты ВНЖ.
Каталог польскіх дазволаў на знаходжанне (Karta pobytu) — pobyt czasowy з рознымі падставамі, jednolite zezwolenie pobyt + praca, Niebieska Karta UE для высокакваліфікаваных, дазвол пад вучобу, даследчыя праекты, сям'ю. Хто на што мае права і як пераходзіць паміж тыпамі.
Структура польскага заканадаўства.
Віды дазволаў на знаходжанне ў Польшчы рэгулююцца ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Адрозніваюцца тры бестэрміновыя і адно часовае:
Zezwolenie na pobyt czasowy — часовае (Dział V ustawy, art. 98–193), да 3 гадоў, якое працягваецца.
Zezwolenie na pobyt stały — бестэрміновае польскае (Dział VI, art. 195–207).
Zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE — бестэрміновае еўрапейскае з правам мабільнасці (Dział VI, art. 211–215).
Бестэрміновыя дазволы — у асобнай тэме Пастаянны ВНЖ. Тут — pobyt czasowy.
Падача амаль усіх заяў — праз Moduł Obsługi Spraw (MOS); рашэнні прымае wojewoda па месцы пражывання.
Pobyt czasowy — агульная логіка.
Pobyt czasowy — асноўны тып часовага ВНЖ для іншаземцаў, чыё знаходжанне звыш 3 месяцаў у Польшчы мае канкрэтную падставу. Рэгулюецца działem V ustawy o cudzoziemcach (art. 98 i nast.).
Тэрмін. Кожнае рашэнне — да 3 гадоў (некаторыя катэгорыі — карацей). Працягваецца пры захаванні падставы. Karta pobytu выдаецца пластыкавая, на тэрмін дзеяння zezwolenia.
Падача. Праз MOS альбо асабіста ў urzędzie wojewódzkim. Не пазней за апошні дзень дзеяння папярэдняга zezwolenia. Падрабязна — Працяг ВНЖ.
Дакументы падставы. Залежаць ад катэгорыі: працоўны кантракт + załącznik nr 1 (для працы), дыплом / даведка аб залічэнні (для вучобы), акт аб шлюбе + дакументы жонкі/мужа (для сямейнага), і г. д.
Агульныя дакументы. Заява, фатаграфія, пашпарт, пацвярджэнне адраса, медстрахоўка, пацвярджэнне крыніцы даходу (для большасці катэгорый), opłata.
Поўны агляд — powroty.gov.pl · zezwolenie na pobyt czasowy.
Jednolite zezwolenie — pobyt + praca.
Zezwolenie jednolite na pobyt czasowy i pracę — самы распаўсюджаны тып. Рэгулюецца rozdziałem 2 działu V ustawy (art. 114–127). Спалучае ў адным рашэнні права на знаходжанне і права на працу ў канкрэтнага працадаўцы.
Умовы:
— наяўнасць канкрэтнага працадаўцы ў Польшчы і падпісанага з ім кантракта (або пацверджанай прапановы);
— стабільная і рэгулярная крыніца даходу — не ніжэй за пэўны парог (разлічваецца па правілах ustawy o pomocy społecznej + мінімум вышэй);
— пацвярджэнне жылля (умова найму, акт уласнасці);
— медыцынскае страхаванне.
Дакументы ад працадаўцы: Załącznik nr 1 — фармалізаваная анкета працадаўцы з апісаннем пасады, абавязкаў, аплаты, умоў працы; у большасці выпадкаў — інфармацыя ад старосты (informacja starosty) аб немагчымасці запоўніць вакансію з мясцовага рынку працы (альбо вызваленне ад такой праверкі для пэўных катэгорый).
Што дазваляе. Працу ў названага працадаўцы, на названай пасадзе і за названую плату. Змена працы — апавяшчэнне wojewody ў 15 дзён; у асобных выпадках — новая заява.
Узор працэдуры — WSC Wielkopolskie · jednolite zezwolenie.
Niebieska Karta UE — высокакваліфікаваная праца.
Niebieska Karta UE (EU Blue Card) — асобная катэгорыя pobyt czasowy для іншаземцаў, якія займаюць пасады, што патрабуюць высокай кваліфікацыі. Польская рэалізацыя Дырэктывы 2009/50/WE (з абнаўленнямі Дырэктывы 2021/1883). Рэгулюецца rozdziałem 3 działu V ustawy.
Умовы:
— вышэйшая адукацыя (мінімум дыплом бакалаўра — не менш за 3 гады навучання) альбо мінімум 5 гадоў прафесійнага вопыту на супастаўным узроўні;
— працоўны кантракт альбо абавязваючая прапанова працы як мінімум на 6 месяцаў;
— зарплата не ніжэй за парог, устаноўлены на бягучы год rozporządzeniem MSWiA. На 2026 г. парог — 13 355,34 zł брута/месяц (150% сярэдняй зарплаты ў нацыянальнай эканоміцы за 2025 г.; стаўка абнаўляецца штогод).
Што дае. Pobyt czasowy на тэрмін да 3 гадоў, з правам працы ў працадаўцы, названага ў рашэнні. Права на ўз'яднанне з сям'ёй на спрошчаных умовах. Улік перыяду Niebieskiej Karty для мэт разліку 5 гадоў да pobytu rezydenta długoterminowego UE (уключаючы перыяды Blue Card у іншых дзяржавах ЕС).
Pobyt czasowy пад вучобу і навуковую працу.
Studia (вучоба). Pobyt czasowy для іншаземца, прынятага ў польскую ВНУ (Bachelor, Magister, Doctorate, альбо падрыхтоўчы курс). Тэрмін — на перыяд навучання + 3 месяцы пасля заканчэння. Права на працу — да 964 гадзін у год без асобнага zezwolenia.
Умовы: залічэнне ў польскую ВНУ, дакумент аб пацвярджэнні стыпендыі альбо ўласных сродкаў, медстрахоўка, пацвярджэнне жылля.
Badania naukowe (навуковая праца). Pobyt czasowy для даследчыкаў, якія прыбываюць у Польшчу ў рамках супрацоўніцтва з польскай навуковай альбо адукацыйнай арганізацыяй. Рэгулюецца як рэалізацыя Дырэктывы (UE) 2016/801. Тэрмін — на перыяд праекта.
Пасля завяршэння вучобы / праекта. Магчымы пераход на pobyt czasowy для poszukiwania pracy lub planowanego rozpoczęcia działalności gospodarczej (да 9 месяцаў).
Pobyt czasowy пад сям'ю.
Członek rodziny obywatela RP. Pobyt czasowy для іншаземца, які знаходзіцца ў шлюбе з грамадзянінам РП альбо з'яўляецца дзіцем грамадзяніна РП. Тэрмін — да 3 гадоў.
Łączenie rodzin — członek rodziny cudzoziemca. Рэгулюецца rozdziałem 6 działu V (art. 158 i nast.). Pobyt czasowy для членаў сям'і іншаземца, які пражывае ў Польшчы на падставе zezwolenia (czasowego не менш за 2 гады з zezwoleniem на знаходжанне звыш 1 года, альбо stałego, альбо rezydenta UE, альбо статусу бежанца).
Умовы łączenia rodzin: пацвярджэнне жылля (мінімум 5 м² на члена сям'і), стабільны даход, медстрахоўка для ўсіх, хто ўз'ядноўваецца.
Для членаў сям'і бежанцаў і ўладальнікаў ochrony uzupełniającej — спрошчаная працэдура, без звычайных умоў аб даходзе і жыллі, калі заява пададзена ў першы год пасля атрымання статусу.
Pobyt czasowy для прадпрымальнікаў.
Prowadzenie działalności gospodarczej. Pobyt czasowy для іншаземца, які вядзе ў Польшчы działalność gospodarczą ў форме spółki z o.o., komandytowej, akcyjnej і г. д., пры ўмове, што spółka рэалізуе пэўныя эканамічныя паказчыкі (даход, занятасць).
JDG — асаблівы выпадак. Права на вядзенне jednoosobowej działalności gospodarczej (JDG) — самай простай формы — мае не кожны іншаземец. Па агульным правіле: грамадзянін ЕС / ЕЭЗ / Швейцарыі; уладальнік pobytu stałego, rezydenta długoterminowego UE; уладальнік ochrony międzynarodowej; уладальнік Karty Polaka; член сям'і грамадзяніна РП. Pobyt czasowy пад працу альбо вучобу JDG звычайна не дае — патрэбны пераход на іншую падставу.
Падрабязна пра формы прадпрымальніцтва — у тэме Праца.
Pobyt humanitarny D21 — спецыяльны шлях для беларусаў.
Pobyt czasowy ze względów humanitarnych (BY) — спецыяльная катэгорыя для грамадзян Беларусі, якія маюць візу D21 (нацыянальную гуманітарную візу), уведзеная rozporządzeniem MSWiA ад 14 czerwca 2022 г.
Што дае. Pobyt czasowy на 3 гады, без opłaty skarbowej, без zezwolenia на працу, права на polski dokument podróży dla cudzoziemca.
Умовы і працэдура — UDSC · nowe zezwolenie na pobyt czasowy dla Białorusinów. Падрабязна — Спецыфіка для беларусаў.
Pobyt czasowy для іншых катэгорый.
Ustawa o cudzoziemcach прадугледжвае дадатковыя падставы, уключаючы:
— Inne okoliczności — агульная катэгорыя для выпадкаў, якія не пакрываюцца астатнімі падставамі (напрыклад, абставіны, якія патрабуюць знаходжання ў Польшчы з-за сур'ёзнай хваробы, доказнай значнасці ў крымінальным працэсе і г. д.);
— Pracownik przeniesiony wewnątrz korporacji (ICT) — для супрацоўнікаў міжнародных карпарацый, часова камандзіраваных у польскі філіял;
— Praca sezonowa — для пэўных галін (сельская гаспадарка, гастраномія) — асобная катэгорыя са спрошчанымі працэдурамі;
— Ofiara handlu ludźmi — для асоб, прызнаных ахвярамі гандлю людзьмі і якія супрацоўнічаюць з праваахоўнымі органамі;
— Absolwent polskiej uczelni — на перыяд пошуку працы альбо пачатку дзеючага бізнесу (да 9 месяцаў).
Поўны каталог катэгорый — у działe V ustawy o cudzoziemcach.
Пераходы паміж тыпамі.
Пераход паміж падставамі магчымы праз новую заяву ў urzędzie wojewódzkim. Тыповыя пераходы:
— Studia → praca. Пасля заканчэння польскай ВНУ — pobyt czasowy для пошуку працы (9 месяцаў) альбо пераход на jednolite zezwolenie з працадаўцам.
— Praca → Niebieska Karta UE. Пры росце кваліфікацыі і зарплаты да парога — пераход на Blue Card.
— Praca / studia → rodzina. Пры шлюбе з грамадзянінам РП альбо ўладальнікам pobytu — пераход на сямейную падставу.
— Ochrona międzynarodowa → pobyt stały. Пасля 5 гадоў пражывання са status uchodźcy альбо ochroną uzupełniającą — пераход на pobyt stały.
— Karta Polaka → pobyt stały. Прамы шлях, без 5-гадовай умовы. Падрабязна — Пастаянны ВНЖ.
Кожны пераход — новая заява, новы камплект дакументаў, новая opłata. Ваяводства разглядае заяву па новай падставе.
Страта zezwolenia.
Cofnięcie zezwolenia (адкліканне). Wojewoda можа адклікаць zezwolenie ў выпадках, прадугледжаных art. 101 i nast. ustawy: знікненне падставы (звальненне, развод), прадастаўленне ілжывых дадзеных пры падачы, асуджэнне за цяжкае злачынства і інш.
Заканчэнне тэрміну. Zezwolenie страчвае моц аўтаматычна з заканчэннем тэрміну дзеяння, названага ў decyzji, калі не была пададзена заява аб працягу.
Абскарджанне cofnięcia. Odwołanie do Szefa UDSC у 14 дзён; далей — skarga do WSA. Падрабязна — Калі нешта пайшло не так.
Звязаныя прававыя акты.
— Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, Dział V — Zezwolenie na pobyt czasowy (art. 98–193).
— Dyrektywa 2011/98/UE (jednolite zezwolenie pobyt + praca).
— Dyrektywa 2009/50/WE z poprawkami w Dyrektywie (UE) 2021/1883 (Blue Card).
— Dyrektywa (UE) 2016/801 (студэнты і даследчыкі).
— Dyrektywa 2003/86/WE (łączenie rodzin).
— Rozporządzenie MSWiA z dnia 14 czerwca 2022 r. (zezwolenie na pobyt czasowy ze względów humanitarnych BY).
Поўныя тэксты — на ISAP і EUR-Lex. Карта прававых крыніц — у тэме Прававыя крыніцы.
Godze не прадастаўляе юрыдычных кансультацый. Старонка — каркас для арыентацыі, не прымяненне да канкрэтнай справы. Для індывідуальнай дапамогі — гл. Арганізацыі дапамогі.