Калі нешта пайшло не так.

Decyzja odmowna — адмова ў выдачы zezwolenia. Wojewoda альбо Szef UDSC выносіць матываванае рашэнне. Падлягае абскарджанню.

Decyzja umarzająca — спыненне вядзення справы (напрыклад, заяўнік адклікаў заяву, альбо яна стала беспрадметнай).

Decyzja o cofnięciu zezwolenia — адкліканне раней выдадзенага zezwolenia (парушэнне ўмоў, ілжывыя дадзеныя, адпадзенне падстаў). Падлягае абскарджанню.

Decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu — польскі аналаг французскага OQTF і італьянскага rimpatrio. Выдаецца Komendantem oddziału альбо placówki Straży Granicznej. Рэгулюецца działem VIII rozdziałem 2 ustawy o cudzoziemcach.

Decyzja o umieszczeniu w strzeżonym ośrodku — змяшчэнне ў закрыты цэнтр для замежнікаў. Рашэнне прымае sąd rejonowy па запыце Straży Granicznej. Не decyzja administracyjna, а sądowe postanowienie.

Калі выдаецца. Згодна з art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach: знаходжанне замежніка на тэрыторыі РП нелегальнае (скончылася віза, скончылася Karta pobytu без дзеючай заявы, парушэнне ўмоў уезду), альбо маюць месца іншыя падставы, пералічаныя ў ustawie.

Орган, які выносіць рашэнне. Komendant oddziału альбо placówki Straży Granicznej. Узоры працэдуры — Straż Graniczna · zobowiązanie do powrotu.

Што змяшчае decyzja. Устанаўленне факта нелегальнага знаходжання; тэрмін добраахвотнага вяртання (звычайна 15–30 дзён, у асаблівых выпадках — 8 дзён); забарона паўторнага ўезду (zakaz ponownego wjazdu) на 1–5 гадоў (выключэнні прадугледжаны ustawą); указанне краін вяртання.

Powrót dobrowolny vs. przymusowy. Замежнік, які выехаў добраахвотна ва ўстаноўлены тэрмін і пацвердзіў выезд, часткова пазбягае забароны паўторнага ўезду. Пры невыкананні тэрміну — przymusowy powrót, выкананы Strażą Graniczną.

IOM Polska — праграма добраахвотнага вяртання. Międzynarodowa Organizacja ds. Migracji рэалізуе дзяржаўную праграму dobrowolnych powrotów з арганізацыйнай і фінансавай дапамогай. Інфармацыя — poland.iom.int.

Odwołanie do Komendanta Głównego Straży Granicznej. Тэрмін — 14 дзён з моманту ўручэння decyzji. Падаецца праз той жа орган, які вынес decyzję. Komendant Główny SG — орган другой інстанцыі ва ўсіх справах аб zobowiązaniu do powrotu. Падрабязна — Straż Graniczna · zobowiązania do powrotu — II Instancja.

Skarga do WSA. Пасля decyzji Komendanta Głównego — skarga w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie на працягу 30 дзён з моманту ўручэння. Skarga падаецца праз орган, чыё рашэнне абскарджваецца.

Wstrzymanie wykonania. Skarga не прыпыняе выкананне decyzji аўтаматычна — яе выкананне можа прыпыніць WSA альбо орган, які вынес decyzję, па абгрунтаваным запыце заяўніка.

Skarga kasacyjna do NSA. Рашэнне WSA падлягае абскарджанню ў Naczelnym Sądzie Administracyjnym на працягу 30 дзён з уручэння wyroku. Skarga kasacyjna складаецца адвакатам, radcą prawnym альбо doradcą podatkowym.

Падрабязна працэдуру і шаблоны — у тэме Як пісаць скаргу.

Strzeżony ośrodek — закрыты цэнтр для замежнікаў, якія змяшчаюцца ў чаканні перадачы ў краіну паходжання альбо падчас працэдуры аб міжнароднай абароне пры пэўных падставах. Рэгулюецца działem IX ustawy o cudzoziemcach (rozdział 2 — pobyt cudzoziemców w strzeżonym ośrodku lub w areszcie dla cudzoziemców).

Хто вырашае. Змяшчэнне і працяг — пастанова sądu rejonowego (wydział karny) на падставе запыту Straży Granicznej. Замежнік мае права быць прадстаўленым у судзе, у тым ліку адвакатам z urzędu.

Тэрміны. Першапачатковае змяшчэнне — да 3 месяцаў; працяг магчымы да 6 месяцаў сукупна, у выключных выпадках — да 12 альбо 18 месяцаў (у залежнасці ад абставін і катэгорыі замежніка). Змяшчэнне дзяцей і сем'яў з дзецьмі рэгулюецца асобнымі нормамі.

Правы ў strzeżonym ośrodku:

— кантакт з адвакатам, консулам сваёй краіны, НДА, якія аказваюць дапамогу замежнікам;

— падача wniosku o ochronę międzynarodową з цэнтра — гэтае права захоўваецца;

— медыцынская дапамога, харчаванне, прагулкі;

— перакладчык у працэдурах.

Маніторынг. Strzeżone ośrodki кантралююцца Krajowym Mechanizmem Prewencji Tortur пры Rzeczniku Praw Obywatelskich (гл. bip.brpo.gov.pl · RPO) і недзяржаўнымі арганізацыямі, перш за ўсё Helsińską Fundacją Praw Człowieka. Замежнік мае права падаць скаргу да RPO.

Замежнік мае некалькі каналаў атрымання бясплатнай юрыдычнай дапамогі ў залежнасці ад стадыі:

1. Prawo pomocy ў WSA / NSA. Інстытуцыя адміністрацыйнага судаводства, якая рэгулюецца ustawą PPSA. Пакрывае вызваленне ад sądowych kosztów (дзяржпошліны, выдаткі экспертаў) і прызначэнне pełnomocnika z urzędu — адваката, radcy prawnego альбо doradcy podatkowego. Умова — немагчымасць самастойна несці выдаткі. Падача — на фармуляры PPF (для фізічнай асобы). Падрабязна — WSA Warszawa · prawo pomocy.

2. Nieodpłatna pomoc prawna w postępowaniu w sprawach o ochronę międzynarodową. На стадыі apelacji ад decyzji Szefa UDSC замежнік мае права на бясплатную юрыдычную дапамогу, якая аказваецца адвакатамі, radcami prawnymi альбо НДА, зарэгістраванымі ў рэестры Szefa UDSC. Рэгулюецца działem II rozdziałem 4a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony.

3. Nieodpłatna pomoc prawna w punktach gminnych. Ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej. Даступная ўсім (уключаючы замежнікаў) пры ўмове заявы аб няздольнасці несці выдаткі. Не ахоплівае прадстаўніцтва ў судзе, але дае першасную кансультацыю.

4. НДА. Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Stowarzyszenie Interwencji Prawnej, Centrum Pomocy Prawnej im. Haliny Nieć — аказваюць юрыдычную дапамогу замежнікам, у тым ліку прадстаўніцтва ў пастановах аб zobowiązaniu do powrotu і ў strzeżonych ośrodkach. Падрабязна — Арганізацыі дапамогі.

Польскае заканадаўства прадугледжвае дзве формы нацыянальнай абароны па-за Дырэктывай 2011/95/UE — прымяняльныя, калі дэпартацыя была б парушэннем арт. 3 альбо арт. 8 ЕКПЧ.

Zgoda na pobyt ze względów humanitarnych. Выдаецца Komendantem oddziału / placówki Straży Granicznej пры выяўленні ў працэдуры вяртання, што замежнік не можа быць вернуты ў краіну паходжання (рызыка катаванняў, пераследу, парушэння сямейнага жыцця і г.д.). Рэгулюецца działem VIII rozdziałem 3 ustawy o cudzoziemcach. Дае права на пражыванне, працу, доступ да сацыяльных паслуг, да polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca.

Zgoda na pobyt tolerowany. Выдаецца пры тых жа абставінах, але ў выпадках, якія выключаюць выдачу pobytu humanitarnego (напрыклад, пагроза obronności). Вузкая катэгорыя, меншы набор правоў, але абарона ад дэпартацыі.

Рашэнне wydaje Komendant SG; падлягае абскарджанню ў Komendanta Głównego SG, далей skarga w WSA.

Trybunał Europejski Praw Człowieka ў Страсбургу. Скарга падаецца пасля вычарпання ўсіх даступных польскіх сродкаў прававой абароны (звычайна пасля wyroku NSA альбо іншага фінальнага рашэння). Тэрмін — 4 месяцы з фінальнага нацыянальнага рашэння (з моманту ўступлення ў сілу Пратакола 15 у жніўні 2021 г.; раней — 6 месяцаў).

Рэлевантныя артыкулы ЕКПЧ для міграцыйных спраў:

— арт. 3 — забарона катаванняў і бесчалавечнага абыходжання (прымяняецца да рызык пасля вяртання);

— арт. 5 — права на свабоду і асабістую недатыкальнасць (прымяняльна да strzeżonym ośrodkom);

— арт. 8 — права на павагу да прыватнага і сямейнага жыцця;

— арт. 13 — права на эфектыўны сродак прававой абароны.

Indywidualne środki tymczasowe (Rule 39 of the Rules of Court). ETPC можа прыпыніць дэпартацыю indywidualnym środkiem tymczasowym пры даказанай непапраўнай шкодзе. Заяўка падаецца асобна, з абгрунтаваннем неадкладнасці.

Пошук рашэнняў супраць Польшчы — на HUDOC · European Court of Human Rights, фільтр па respondent state — Poland.

Сцэнарый: karta pobytu скончылася, заява аб працягу не пададзена (альбо адмоўлена), няма stempla ў пашпарце. Знаходжанне становіцца нелегальным.

Што рабіць.

— Не ігнараваць. Кожны дзень нерэгулярнага знаходжання ўзмацняе рызыку затрымання і zobowiązania do powrotu.

— Ацаніць прыдатныя падставы. Магчыма падаць на міжнародную абарону (калі ёсць падставы); запытаць pobyt humanitarny; вярнуцца да працэдуры pobyt czasowy на новай падставе; для ўладальнікаў візы D21 — спецыяльны pobyt czasowy.

— Зафіксаваць немагчымасць вяртання (для беларусаў). Дэкрэт 278, доказы пераследу — сабраць пісьмовыя дакументы.

— Звярнуцца ў НДА за юрыдычнай дапамогай (гл. Арганізацыі дапамогі) да кантакту са Strażą Graniczną.

— Калі быў кантакт са Strażą Graniczną: запытаць перакладчыка і юрыста, не падпісваць дакументы, змест якіх незразумелы. Права маўчаць захоўваецца ў адміністрацыйнай працэдуры ў абмежаваным аб'ёме, але ўсё, што падпісваецца, павінна быць зразумета.

— Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, Dział VIII (zobowiązanie do powrotu, pobyt humanitarny / tolerowany), Dział IX (strzeżony ośrodek).

— Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (міжнародная абарона, apelacja, pomoc prawna).

— Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. KPA (агульная адмін-працэдура).

— Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. PPSA (skarga w WSA / NSA, prawo pomocy).

— Ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej.

— Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (ЕКПЧ).

Поўныя тэксты — на ISAP · Internetowy System Aktów Prawnych. Карта прававых крыніц — у тэме Прававыя крыніцы.

Godze не дае юрыдычных кансультацый. Старонка — каркас для арыентацыі, не прымяненне да канкрэтнай справы. Для індывідуальнай дапамогі — гл. Арганізацыі дапамогі.

← Усе тэмы па Польшчы