Падаткі.

Па арт. 2 TUIR (D.P.R. 917/1986), падатковы рэзідэнт — асоба, якая больш за 183 дні (больш за 184 у высакосны год) у годзе альбо:

— зарэгістравана ў anagrafe della popolazione residente ў Італіі, АБО

— мае ў Італіі domicilio (цэнтр галоўных жыццёвых інтарэсаў — асабістых і сямейных, па reforma 2024), АБО

— мае ў Італіі residenza (пастаяннае месца жыхарства па civilo diritto).

З 1 студзеня 2024 года вызначэнне domicilio ў TUIR зменена: упор на асабістыя і сямейныя сувязі, а не на «цэнтр інтарэсаў» у шырокім сэнсе (D.Lgs. 209/2023, імплементацыя дэлегацыі падатковай рэформы).

Наступствы статусу: рэзідэнт плаціць падаткі ў Італіі з сусусветнага даходу (worldwide income), уключаючы зарплаты з-за мяжы, арэнду замежнай нерухомасці, інвестдаходы. Нерэзідэнт — толькі з італьянскіх крыніц.

AIRE (Anagrafe degli Italiani Residenti all'Estero) — для італьянскіх грамадзян, якія пражываюць за мяжой, каб de jure стаць нерэзідэнтам. Для замежнікаў — зняцце з anagrafe ў Comune і фізічная адсутнасць у Італіі.

Codice fiscale — 16-значны алфавітна-лічбавы код, італьянскі падатковы нумар. Бясплатны, выдаецца Agenzia delle Entrate па запыце.

Без codice fiscale нельга: адкрыць банкаўскі рахунак, падпісаць працоўны кантракт, арандаваць жыллё, звярнуцца ў SSN, купіць SIM-карту, зарэгістраваць машыну, атрымаць permesso di soggiorno.

Як атрымаць: у любым sportello Agenzia delle Entrate з сапраўдным дакументам (пашпарт або ВНЖ) і запоўненай формай AA4/8 (для фізічных асоб). Выдача — звычайна адразу або за 1–2 дні. Замежніку з visa-D codice fiscale выдаецца яшчэ да прыезду ў Італію праз консульства.

Tessera sanitaria — пластыкавая карта з codice fiscale + функцыя доступу да SSN пасля iscrizione (гл. Здароўе). Не блытаць: codice fiscale — гэта проста нумар, tessera sanitaria — карта, якая яго ўтрымлівае і дадаткова служыць ключом да SSN.

IRPEF — Imposta sul Reddito delle Persone Fisiche. Прагрэсіўная шкала на 2026 год:

— Да €15 000 → 23%

— €15 001 – €28 000 → 25% (спрашчэнне па D.Lgs. 216/2023, раней 27%)

— €28 001 – €50 000 → 35%

— Звыш €50 000 → 43%

Зверху — addizionali: рэгіянальная (1,23% – 3,33% у залежнасці ад рэгіёна) і муніцыпальная (звычайна 0–0,9%). Атрымліваецца эфектыўная стаўка на 1,5–4% вышэй за федэральную.

Detrazioni і deduzioni: падатковыя вылікі за медыцынскія выдаткі, адукацыю, іпатэку, рамонты, energy-efficiency. Падаюцца з дэкларацыяй (730 або Redditi).

No tax area: для залежных работнікаў з даходам да €8 500 IRPEF фактычна = 0 за кошт detrazione.

Італьянскі рэзідэнт абавязаны падаваць штогадовую дэкларацыю аб даходах. Два асноўныя фарматы:

Modello 730 — для залежных работнікаў і пенсіянераў. Зручнасць: разлік робіцца загадзя, вяртанне/даплата праходзіць аўтаматычна праз працадаўцу або пенсійны фонд. Падаецца праз sostituto d'imposta (працадаўца), CAF або commercialista. Тэрмін: да 30 верасня.

Modello Redditi PF (Persone Fisiche) — для самазанятых (P.IVA), для тых, хто мае даходы за мяжой, для resident-з-холдынгамі нерухомасці за мяжой, і ў іншых складаных выпадках. Падаецца наўпрост праз асабісты кабінет Agenzia delle Entrate. Тэрмін: да 31 кастрычніка (для 2024 — перагледжана ў рэформе).

Dichiarazione precompilata: з 2015 года Agenzia робіць перадзапоўнены 730/Redditi на аснове дадзеных ад працадаўцы, банкаў, страхавых, медыцынскіх. Даступная ў асабістым кабінеце Agenzia delle Entrate (уваход праз SPID/CIE/CNS). Можна прыняць як ёсць або карэктаваць.

Хто дапамагае запоўніць: CAF (бясплатна для членаў прафсаюзаў або з сімвалічнай платай), commercialista (платна, €100–€500+), patronato (бясплатна для нескладаных выпадкаў).

Quadro RW — раздзел Modello Redditi для дэкларацыі замежных фінансавых і нерухомых актываў. Абавязковы для ўсіх падатковых рэзідэнтаў Італіі (незалежна ад памеру).

Што дэкларуецца:

— Банкаўскія/брокерскія рахункі за мяжой (Belarusbank, расійскія, іншых краін — IBAN/SWIFT, баланс на 31 снежня і максімальны за год).

— Нерухомасць за мяжой (кватэра ў Мінску, лецішча).

— Каштоўныя металы, долі ў замежных кампаніях, страхоўкі з інвестыцыйнай часткай.

— Крыптавалюты (з 2023 — абавязкова, D.L. 207/2022).

Падаткі:

— IVAFE (Imposta sul Valore delle Attività Finanziarie Estere) — €34,20/год за рахунак; для іншых актываў — 0,2% ад кошту.

— IVIE (Imposta sul Valore degli Immobili all'Estero) — 0,76% ад кошту (па кадастры ў краіне або па рэальным кошце).

Штрафы за непадачу RW: ад 3% да 15% ад незадэклараванага актыву (да 30% для краін у чорным спісе OECD). Беларусь не ў чорным спісе, але ў «нейтральным». Штрафы множацца на гады (пропуск 5 гадоў = 5x штраф).

Рэгулярызацыя (ravvedimento operoso): добраахвотная падача з выплатай паніжаных штрафаў да таго, як Agenzia робіць праверку.

Паміж Італіяй і Беларуссю дзейнічае Convenzione contro le doppie imposizioni, падпісаная ў Мінску 11 жніўня 2005 года, ратыфікаваная L. 74 del 29 maggio 2009, уступіла ў сілу 30 лістапада 2009 года (гл. Fisco Oggi).

Канвенцыя прытрымліваецца мадэлі OECD і ахоплівае: IRPEF, IRES, IRAP з італьянскага боку; падаходны падатак і падатак на прыбытак з беларускага.

Ключавыя прынцыпы:

— Даход ад працоўнай дзейнасці абкладаецца ў краіне, дзе праца выконваецца (з агаворкамі для кароткіх камандзіровак).

— Арэнда нерухомасці — у краіне знаходжання аб'екта.

— Дывідэнды і працэнты — паніжаныя стаўкі ўтрыманага падатку ў крыніцы + магчымасць заліку ў краіне рэзідэнцтва.

— Пенсіі дзяржслужачых — звычайна ў краіне выплаты; прыватныя пенсіі — у краіне рэзідэнцтва атрымальніка.

Крэдыт падатку: пры наяўнасці двайнога падаткаабкладання рэзідэнт Італіі атрымлівае залік падатку, выплачанага ў Беларусі, да ўзроўню італьянскага падатку на гэты даход. Дакументы (даведкі аб выплаце падатку ў BY, перакладзеныя з прысяжным перакладам) падаюцца разам з Modello Redditi.

Спіс дзеючых канвенцый — на сайце Dipartimento Finanze.

Regime forfettario — спрошчаны падатковы рэжым для P.IVA з абаротам да €85 000/год (гл. таксама Праца).

Стаўка: 15% адзінага падатку на «падаткаабкладаемы даход» = абарот × каэфіцыент прыбытковасці па ATECO (для большасці паслуг 78%, для гандлю 40%, для рамяства 67%, etc.).

Ільгота для новых дзейнасцяў: 5% першыя 5 гадоў, калі выкананы ўмовы (не было P.IVA ў папярэднія 3 гады, не працяг прафесійнай дзейнасці пад іншым афармленнем).

Вызваленні: ад IVA, ад рытэнуты ў якасці sostituto d'imposta, ад studi di settore/ISA, ад абавязку электроннай фактуры (адменена з 2024 для абаротаў >€25 000).

Не спалучаецца з: працай па найме з зарплатай >€30 000, кантролем над кампаніямі, пераважнай працай на былога працадаўцу (антыэвазійная норма).

Асобна ад IRPEF — узносы Gestione Separata INPS (~26% ад падаткаабкладаемай базы) або спецыяльныя касы (Cassa Forense для адвакатаў, ENPAM для ўрачоў, etc.).

IMU — Imposta Municipale Propria: падатак на ўласнасць нерухомасці. Для асноўнага жылля (prima casa) — вызваленне, акрамя элітных катэгорый (cat. A/1, A/8, A/9). Для другога жылля — 0,76%–1,06% ад кадастравага кошту (стаўку ўстанаўлівае Comune).

TARI — Tassa sui Rifiuti: падатак на адходы. Плаціць occupante (г.зн. жыхар, не абавязкова ўласнік, пры доўгатэрміновай арэндзе). Стаўкі лакальныя, залежаць ад м² і складу сям'і.

Cedolare secca: альтэрнатыва стандартнаму падатку на даход ад арэнды. 21% (або 10% пры contratto a canone concordato) фіксавана, без addizionali. Падрабязней — у раздзеле Жыллё.

Bonus prima casa: зніжаны IVA/registro пры куплі першага жылля ў Італіі (1–2% замест 9%) для рэзідэнтаў або тых, хто плануе стаць рэзідэнтам на працягу 18 месяцаў.

Ravvedimento operoso — добраахвотная рэгулярызацыя мінулых парушэнняў (непадача дэкларацыі, пропуск quadro RW, нявыплата падатку). Штрафы зніжаны ў залежнасці ад часу самазвароту (ад 1/10 да 1/5 стандартнай санкцыі).

Voluntary disclosure: перыядычныя схемы добраахвотнага раскрыцця замежных актываў (апошнія буйныя — 2015 і 2017). Калі адкрываецца новая — гэта акно для рэгулярызацыі без крымінальнай адказнасці пры пэўных умовах.

Дэкларацыя з пратэрміноўкай: можна падаць позна са штрафам €250 (калі не было падатку да даплаты) або з дадатковай санкцыяй (калі быў). Пасля 90 дзён пратэрміноўкі — дэкларацыя лічыцца цалкам непададзенай.

Accertamento — падатковая праверка з магчымай карэкціроўкай дэкларацыі. Паведамляецца праз PEC або raccomandata.

Acquiescenza: калі згодныя з праверкай, аплата на працягу 60 дзён дае зніжку на штрафы.

Accertamento con adesione: працэдура медыяцыі з падатковай, можа знізіць прэтэнзіі.

Ricorso ў Corte di Giustizia Tributaria: 60 дзён з паведамлення. Спачатку grado 1 (рэгіянальны), потым grado 2, потым Cassazione tributaria.

Reclamo-mediazione obbligatoria: для спрэчак да €50 000 абавязковы дасудовы этап (падача reclamo ў Agenzia delle Entrate, у якой 90 дзён на адказ).

Падрабязней — у раздзеле Як пісаць скаргу.

Арэнда кватэры ў Мінску → declarare ў Італіі. Калі вы падатковы рэзідэнт Італіі і здаяце нерухомасць у Беларусі — даход дэкларуецца ў Мадэлі Redditi (раздзел RL для extra-EU арэнды). Канвенцыя 2005 дае першаснае права Беларусі, але Італія абкладае worldwide income — залік беларускага падатку прадастаўляецца праз credito d'imposta.

Зарплата з BY (напрыклад, удаленая праца на BY-працадаўцу). Калі праца выконваецца фізічна ў Італіі → падатак у Італіі. Калі ў BY → магчымы залік па канвенцыі. Складаныя выпадкі (тэле-праца, камандзіроўкі) — патрэбен індывідуальны аналіз commercialista.

Дакументы з BY для італьянскай дэкларацыі. Даведкі аб даходах, падатковыя сертыфікаты — патрабуюць прысяжнага перакладу ў Італіі. Пераклад з беларускай на італьянскую — вельмі рэдкі; звычайна працуе праз рускую (BY → RU натарыус → IT пераклад). Гл. Дакументы.

Старыя рахункі ў BY і quadro RW. Нават малы рахунак дэкларуецца. Лепш указаць пакінутыя астаткі (нават калі санкцыі блакуюць доступ) — гэта здымае рызыку штрафу за «непрыняцце». Калі рахунак de facto замарожаны, можна ўказаць гэта ў графе заўваг.

Падатковая рэзідэнтнасць пры двайным пражыванні. Калі вы дзеліце час паміж Італіяй і BY — вызначальным фактарам становіцца «цэнтр жыццёвых інтарэсаў». Жонка/дзеці ў Італіі + праца ў Італіі + банк у Італіі = рэзідэнцтва ў Італіі, нават калі пашпарт BY і кватэра ў Мінску. Не варта спрабаваць штучна падтрымліваць «нерэзідэнцкі» статус, калі дэ-факта рэзідэнт — гэта chiama эвазіёнэ.

— Праца — IRPEF з зарплаты, busta paga, INPS, partita IVA.

— Банк і рахунак — codice fiscale і дэкларацыя банкаўскіх рахункаў.

— Жыллё — IMU, TARI, cedolare secca.

— Дакументы — codice fiscale, tessera sanitaria, пераклад даведак з BY.

— Як пісаць скаргу — спрэчкі з Agenzia delle Entrate.

Godze не прадастаўляе падатковых кансультацый. Гэтая старонка — агульная карта правілаў. Для канкрэтнай справы (асабліва пры даходах з BY/RU або складанай структуры актываў) — звяртацца да commercialista, які спецыялізуецца на міжнародным падаткаабкладанні. ← Усе тэмы па Італіі