Падаткі.
Падатковае рэзідэнцтва, формы падаткаабкладання PIT (skala podatkowa, podatek liniowy, ryczałt od przychodów ewidencjonowanych), kwota wolna і progi на 2026 г., składka zdrowotna і ZUS, NIP, konwencja PL-BY 1992 аб пазбяганні двайнога падаткаабкладання, гадавая дэкларацыя.
Хто падатковы рэзідэнт Польшчы.
Згодна з ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT), рэзідэнтам Польшчы з'яўляецца фізічная асоба, якая выконвае хаця б адну з дзвюх умоў:
— цэнтр жыццёвых інтарэсаў (ośrodek interesów życiowych) знаходзіцца ў Польшчы — гэта разумеецца як месца пастаяннай асабістай і эканамічнай сувязі (сям'я, праца, маёмасць);
— знаходжанне ў Польшчы ў дадзеным падатковым годзе звыш 183 дзён.
Што гэта азначае. Падатковы рэзідэнт Польшчы дэкларуе і плаціць падатак у Польшчы з сусветнага даходу (wszystkich źródeł na całym świecie), з улікам міжнародных канвенцый аб пазбяганні двайнога падаткаабкладання.
Нерэзідэнт плаціць падатак у Польшчы толькі з даходу, атрыманага ў Польшчы (абмежаванае падатковае абавязацельства — art. 3 ust. 2a ustawy PIT).
Поўны агляд — на podatki.gov.pl · PIT.
NIP і PESEL — падатковыя ідэнтыфікатары.
PESEL для большасці фізічных асоб без działalności gospodarczej замяняе падатковы ідэнтыфікатар. Дэкларацый PIT-37 і PIT-36 ідэнтыфікуецца па PESEL.
NIP (Numer Identyfikacji Podatkowej) патрабуецца для:
— асоб, якія вядуць JDG (выдаецца аўтаматычна пры рэгістрацыі ў CEIDG);
— плацельшчыкаў VAT (NIP-VAT);
— іншаземцаў без PESEL, абавязаных падаць дэкларацыю (атрымліваюць NIP праз падачу формы NIP-7 у urzędzie skarbowym).
NIP-VAT EU. Для intracommunitarных аперацый (продаж тавараў і паслуг у іншыя краіны ЕС з VAT-вылікам) неабходна рэгістрацыя NIP-VAT з прэфіксам PL.
Skala podatkowa — асноўная форма для работнікаў.
Skala podatkowa — прагрэсіўная шкала PIT па змаўчанні для працуючых па umowie o pracę і для JDG (калі не выбраны іншы рэжым).
Стаўкі на 2026 г.:
— 12% на даход да 120 000 zł у год;
— 10 800 zł + 32% на даход звыш 120 000 zł.
Kwota wolna od podatku — 30 000 zł. Даход да гэтай сумы вызвалены ад падатку. У рамках skali — кvota wolna рэалізуецца праз kwotę zmniejszającą podatek (3 600 zł у год).
Danina solidarnościowa. Дадатковы падатак 4% ад даходу звыш 1 000 000 zł у год — незалежна ад skali. Рэгулюецца art. 30h ustawy PIT.
Актуальныя стаўкі і парогі — на podatki.gov.pl · stawki i limity.
Podatek liniowy — для JDG.
Podatek liniowy — адзіная стаўка 19% ад даходу для прадпрымальнікаў JDG, якія выбралі гэтую форму. Дэкларацыя — PIT-36L.
Перавагі: адзіная стаўка незалежна ад узроўню даходу (выгадна пры высокіх даходах, пачынаючы прыкладна з 13 000 zł/месяц брута).
Абмежаванні: няма права на kwotę wolną od podatku; нельга карыстацца большасцю ulg (напрыклад, ulga na dziecko, wspólne rozliczenie z małżonkiem).
Выбар формы. Робіцца пры рэгістрацыі JDG у CEIDG; змяняецца да 20 лютага наступнага года. Вяртанне на skalę альбо пераход з liniowego на ryczałt — раз у год.
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych.
Ryczałt — спрошчаны падатак з даходу (przychód, не dochód — без выліку выдаткаў). Рэгулюецца ustawą o zryczałtowanym podatku dochodowym. Дэкларацыя — PIT-28.
Стаўкі на 2026 г. — ад 2% да 17% у залежнасці ад віду дзейнасці. Тыповыя:
— 17% — wolne zawody (юрысты без spółki, урачы без spółki);
— 15% — пасрэдніцкія паслугі, паслугі па гандлі;
— 12% — пэўныя IT-паслугі (праграмаванне);
— 8,5% — большасць usług (уключаючы многія IT-паслугі, не аднесеныя да праграмавання);
— 5,5% / 3% / 2% — пэўныя віды гандлю і вытворчасці.
Ліміт. Даходы за папярэдні падатковы год не перавышалі 2 000 000 EUR (на 2026 г. — 8 517 200 zł). Для квартальных разлікаў — 200 000 EUR (851 720 zł).
Падрабязна — biznes.gov.pl · ryczałt od przychodów ewidencjonowanych.
Składka zdrowotna — пасля рэформы 2022.
З 2022 г. (рэформа «Polski Ład») składka zdrowotna для JDG залежыць ад формы падаткаабкладання і ад даходу:
— Skala podatkowa: 9% ад dochodu (з мінімальнай базай — płaca minimalna);
— Podatek liniowy: 4,9% ад dochodu (з мінімальнай базай);
— Ryczałt: фіксаваная składka ў трох дыяпазонах у залежнасці ад гадавога przychodu (на 2026 г. — каля 461, 769 альбо 1 384 zł у месяц).
Składka zdrowotna для umowy o pracę: 9% брута-зарплаты — адлічваецца працадаўцам.
Мінімальная база. Płaca minimalna (на 2026 г. — 4 806 zł), ад яе разлічваюцца мінімальныя składki ZUS.
Дэкларацыя PIT — гадавы разлік.
Тэрмін падачы. З 15 лютага па 30 красавіка года, наступнага за падатковым (для PIT-37, PIT-36, PIT-36L, PIT-38, PIT-39). Для PIT-28 — да канца красавіка.
Спосабы падачы:
— Twój e-PIT — дзяржаўны сэрвіс аўтаматычнага PIT-37 для умiv o pracę / зlecenie. Папярэдне запомненая дэкларацыя даступная на podatki.gov.pl пасля ўваходу праз profil zaufany. Калі не рэдагаваць — прымаецца аўтаматычна 30 красавіка.
— e-Deklaracja — электронная падача праз спецыяльны сэрвіс.
— На паперы — у urzędzie skarbowym (усё больш рэдкі спосаб).
Асноўныя формы:
— PIT-37 — найманая праца (umowa o pracę / zlecenie / dzieło);
— PIT-36 — JDG на skali, плюс іншыя даходы (арэнда, замежжа);
— PIT-36L — JDG на podatku liniowym;
— PIT-28 — JDG на ryczałcie;
— PIT-38 — даходы ад інвестыцый;
— PIT-39 — продаж нерухомасці.
Wspólne rozliczenie z małżonkiem. Даступна для сужэнцаў, абодва — падатковыя рэзідэнты Польшчы, і хаця б адзін год знаходзяцца ў шлюбе. Немагчыма для JDG на podatku liniowym або ryczałcie.
Двайное падаткаабкладанне PL ↔ BY.
Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Białoruś w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, sporządzona w Mińsku dnia 18 listopada 1992 r. Апублікаваная ў Dz.U. 1993 nr 120 poz. 534. Уступіла ў моц 31 ліпеня 1993 г., прымяняецца з 1 студзеня 1994 г. Дакумент — ISAP · Dz.U. 1993 nr 120 poz. 534.
Што рэгулюе. Размеркаванне правоў падаткаабкладання паміж дзвюма дзяржавамі ў дачыненні да даходаў з працы, прадпрымальніцтва, нерухомасці, дывідэндаў, працэнтаў, royalty, пенсій, маёмасці. Прадугледжвае метад credit (zaliczenie) альбо exemption (zwolnienie) у залежнасці ад віду даходу.
Практычнае прымяненне для беларуса — рэзідэнта Польшчы: даход, атрыманы ў Беларусі (напрыклад, арэнда кватэры ў Мінску, беларуская пенсія), дэкларуецца ў Польшчы; выплачаны ў Беларусі падатак залічваецца супраць польскага PIT (з абмежаваннем — не больш за польскі падатак на гэты даход).
Дакументы. Для прымянення канвенцыі — даведка аб даходах з Беларусі і пацвярджэнне выплаты падатку; у асобных выпадках — certyfikat rezydencji падатковага органа.
Дадатковыя міжнародныя канвенцыі — podatki.gov.pl · konwencje podatkowe.
Дэклараванне замежных рахункаў.
Рэзідэнты Польшчы, якія маюць замежныя банкаўскія рахункі, абавязаны дэклараваць іх пры падачы гадавой PIT праз дадатак PIT/ZG (даходы і падаткі з-за мяжы). Дадатковыя абавязкі — для асоб, якія валодаюць актывамі звыш пэўнага парога.
Абмен падатковай інфармацыяй (CRS). Польшча — удзельнік CRS (Common Reporting Standard). Замежныя банкі ў дзяржавах-удзельніках аўтаматычна прадастаўляюць KAS дадзеныя аб рахунках рэзідэнтаў Польшчы. Беларусь — не ўдзельнік CRS, абмен дадзенымі з беларускімі банкамі аўтаматычна не адбываецца.
STIR — сістэма кантролю. Унутраная польская сістэма маніторынгу транзакцый, якая кантралюецца KAS.
VAT — падатак на тавары і паслугі.
VAT (PTU). Стандартная стаўка — 23%; паніжаныя — 8% (грамадскае харчаванне, гасцініцы, лекі), 5% (кнігі, харчовыя тавары), 0% (экспарт). Рэгулюецца ustawą o podatku od towarów i usług.
Калі рэгістравацца. Абавязковая рэгістрацыя — пры дасягненні ліміту obrotu (на 2026 г. — 200 000 zł у год); добраахвотная — у любы момант.
Вызваленне ад VAT. Маленькія прадпрымальнікі (mali podatnicy) — вызваленне да дасягнення ліміту. Пэўныя віды дзейнасці (медыцына, адукацыя, фінансавыя паслугі) — пастаяннае вызваленне.
JPK_V7. Электронная дэкларацыя VAT, якая падаецца штомесяц альбо штоквартальна ў KAS.
Recours супраць падатковай.
Рашэнні urzędu skarbowego (Naczelnika Urzędu Skarbowego) аб даплаце падатку, адмове ў zwrocie, накладанні мандата — абскарджваюцца паслядоўна:
— Odwołanie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej — на працягу 14 дзён з уручэння decyzji;
— Skarga do WSA — пасля decyzji Dyrektora IAS, на працягу 30 дзён;
— Skarga kasacyjna do NSA — пасля wyroku WSA, на працягу 30 дзён (праз адваката / radcę prawnego / doradcę podatkowego).
Wniosek o stwierdzenie nadpłaty. Калі падатак выплачаны залішне — заява ў urząd skarbowy з просьбай аб вяртанні; тэрмін — 5 гадоў з канца года выплаты.
Падрабязна працэдуру — Як пісаць скаргу.
Звязаныя прававыя акты.
— Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT).
— Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.
— Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (VAT).
— Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.
— Umowa PL-BY o unikaniu podwójnego opodatkowania (1992) — Dz.U. 1993 nr 120 poz. 534.
Поўныя тэксты — на ISAP. Падатковыя стаўкі і ліміты — на podatki.gov.pl. Карта прававых крыніц — у тэме Прававыя крыніцы.
Godze не прадастаўляе падатковых кансультацый. Старонка — каркас для арыентацыі, не прымяненне да канкрэтнай справы. Для індывідуальнай дапамогі — звярніцеся да doradcy podatkowemu (рэестр на Krajowa Izba Doradców Podatkowych) альбо да арганізацый з тэмы Арганізацыі дапамогі.