Адукацыя.

Obowiązek szkolny ў Польшчы — для ўсіх дзяцей ва ўзросце 7–18 гадоў, якія пражываюць на тэрыторыі РП, незалежна ад грамадзянства і легальнасці знаходжання бацькоў. Рэгулюецца ustawą z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe.

Структура:

— szkoła podstawowa (8 класаў) — 7–15 гадоў;

— szkoła ponadpodstawowa — liceum (4 гады), technikum (5 гадоў), szkoła branżowa (3 + 2 гады) — 15–18/20 гадоў;

— obowiązek nauki да 18 гадоў нават пасля заканчэння szkoły podstawowej.

Запіс. Асабіста ў школе па месцы жыхарства. Дакументы: дакумент, які сведчыць асобу дзіцяці, дакументы аб папярэднім навучанні (пасведчанні, ацэначныя ведамасці — з прысяжным перакладам на польскую).

Oddział przygotowawczy і dodatkowa nauka języka polskiego — для дзяцей, якія не размаўляюць па-польску. Падрабязна — у тэме Сям'я.

Дзяржаўны партал — gov.pl · Ministerstwo Edukacji Narodowej.

Польская акадэмічная сістэма складаецца з трох узроўняў:

— Studia I stopnia (licencjat / inżynier) — 3–4 гады;

— Studia II stopnia (magister) — 1,5–2 гады;

— Studia III stopnia (szkoła doktorska, раней — studia doktoranckie) — 4 гады.

Для замежнікаў — два шляхі прыёму:

— Рэзідэнты РП (з pobytem stałym, rezydentem długoterminowym UE, статусам бежанца, Kartą Polaka і інш. катэгорыямі) — могуць паступаць на тых жа ўмовах, што і польскія грамадзяне, у тым ліку на бясплатнае навучанне ў публічных ВНУ. Прыём — праз сістэму ВНУ (няма адзінага аналага французскага Parcoursup).

— Іншыя замежнікі — паступаюць на платнае навучанне альбо ў рамках стыпендыяльных праграм. Магчымы прыём праз праграмы і партнёрствы.

Бясплатнае навучанне для не-рэзідэнтаў даступна праз стыпендыі (напрыклад, праграма Каліноўскага для беларусаў) альбо пры асаблівых умовах ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce.

Падрабязна — gov.pl · Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej (NAWA) — цэнтральны орган у Польшчы па пытаннях акадэмічнага абмену, стыпендыяльных праграм для замежнікаў і польскай дыяспары, прызнанні замежных кваліфікацый. Сайт — nawa.gov.pl. З 1 лютага 2018 г. NAWA ўзяла на сябе функцыі польскага ENIC-NARIC.

Ключавыя напрамкі:

— стыпендыі для замежнікаў на навучанне ў Польшчы;

— стыпендыі для польскіх студэнтаў і даследчыкаў на навучанне за мяжой;

— прызнанне акадэмічных кваліфікацый для мэт працягу адукацыі;

— каардынацыя Programu Stypendialnego im. Stefana Banacha і Programu im. Konstantego Kalinowskiego (гл. ніжэй).

У Польшчы адрозніваюцца дзве працэдуры прызнання замежных дыпломаў:

1. Uznanie z mocy prawa (аўтаматычнае прызнанне). Ужываецца да дыпломаў, выдадзеных у краінах, з якімі Польшча мае двухбаковыя канвенцыі аб узаемным прызнанні, альбо ў рамках Lisboi Recognition Convention для мэт працягу навучання. Для Беларусі асобныя пагадненні — трэба правяраць актуальнасць праз NAWA.

2. Nostryfikacja (настрыфікацыя). Працэдура ўстанаўлення польскага эквівалента замежнага дыплома, якая праводзіцца польскай ВНУ, што мае навуковую катэгорыю A+, A альбо B+ у адпаведнай дысцыпліне. Рэгулюецца art. 327 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Працэдура nostryfikacji:

— wniosek падаецца ў выбраную ВНУ;

— ВНУ параўноўвае праграму навучання, эфекты навучання, прафесійныя правы, практыку, працягласць з польскім аналагам;

— пры выяўленні адрозненняў ВНУ можа запатрабаваць здачы дадатковых экзаменаў альбо практык;

— рашэнне — за 90 дзён з моманту падачы поўнага wniosku.

Падрабязна — NAWA · nostryfikacja dyplomów ukończenia studiów. Кантакты — [email protected].

Stwierdzenie kierowane przez NAWA. Для мэт працягу навучання NAWA выдае заяву аб супастаўнасці замежнага дыплома і польскай кваліфікацыі (recognition statement). Падрабязна — PRK · uznawanie zagranicznych dyplomów i świadectw.

Europejski Paszport Kwalifikacji dla Uchodźców (EQPR) — інструмент Савета Еўропы для ацэнкі кваліфікацыі бежанцаў, у якіх адсутнічаюць альбо недастатковыя дакументы аб адукацыі. Польшча далучылася да праекта 9 мая 2022 г.

Хто можа падаваць. Асобы са status uchodźcy, заяўнікі на міжнародную абарону, асобы з правам на часовую абарону.

Якія кваліфікацыі ацэньваюцца: вышэйшая адукацыя, прафесійная і тэхнічная адукацыя з практыкай, поўная сярэдняя адукацыя.

Працэдура. Стварэнне акаўнта на платформе Савета Еўропы, запаўненне дэталёвага самаацэначнага апытальніка з дадаткам наяўных доказаў, затым стандартызаванае інтэрв'ю з двума ацэншчыкамі, навучанымі ў сістэме адукацыі краіны паходжання. Мова інтэрв'ю — тая, на якой заяўнік дастаткова валодае, каб апісаць свой адукацыйны вопыт.

Кошт. Працэдура і сам дакумент — бясплатна.

Што дае. EQPR — не фармальнае рашэнне аб прызнанні кваліфікацыі, а дакладны дакумент, які можна прыкладаць пры пошуку працы, паступленні на вучобу альбо стажыроўку. Прызнаецца ў дзяржавах, якія далучыліся да праекта (Польшча, Італія, Францыя, Грэцыя, Германія, Вялікабрытанія, Нідэрланды, Румынія, Малдова і інш.).

Падрабязна — NAWA · EQPR. Кантакты — [email protected].

Для прафесій, якія рэгулююцца польскім законам, акадэмічнае прызнанне дыплома (recognition statement / nostryfikacja) — неабходная, але не дастатковая ўмова. Паралельна патрабуецца прызнанне прафесійнай кваліфікацыі праз адпаведную izbę zawodową.

Тыповыя рэгуляваныя прафесіі:

— Lekarz — Naczelna Izba Lekarska + Lekarski Egzamin Końcowy + staż podyplomowy;

— Pielęgniarka, położna — Naczelna Izba Pielęgniarek i Położnych;

— Radca prawny, adwokat — odpowiednia okręgowa izba + egzamin radcowski / adwokacki;

— Architekt, inżynier budownictwa — Polska Izba Architektów / Polska Izba Inżynierów Budownictwa;

— Doradca podatkowy — Krajowa Izba Doradców Podatkowych + egzamin państwowy.

Падрабязны алгарытм:

— пераклад і легалізацыя дыплома (апастыль + tłumaczenie przysięgłe);

— акадэмічнае прызнанне (recognition statement NAWA альбо nostryfikacja ВНУ);

— wniosek у odpowiednią izbę zawodową аб прызнанні прафесійнай кваліфікацыі;

— дадатковыя экзамены, staż альбо kurs adaptacyjny (калі прызначаны izbą);

— рэгістрацыя ў Centralnym Rejestrze Osób Wykonujących Zawód і атрыманне prawа wykonywania zawodu.

Тэрміны — ад 6 месяцаў (для нескладаных выпадкаў) да 2–3 гадоў (для медыцынскіх прафесій).

Państwowy Certyfikat Znajomości Języka Polskiego jako Obcego — адзіны афіцыйны дакумент, які пацвярджае ўзровень валодання польскай як замежнай. Выдаецца Państwową Komisją do spraw Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego. Сайт — certyfikatpolski.pl.

Узроўні: B1, B2, C1, C2 (для дарослых); B1, B2 (для дзяцей і падлеткаў 14–17 гадоў). Узровень A1, A2 — дзяржаўны сертыфікат не прадугледжаны.

Структура экзамену: rozumienie ze słuchu, rozumienie tekstów pisanych, poprawność gramatyczna, pisanie, mówienie. Для атрымання сертыфіката — станоўчы вынік у кожнай частцы.

Дзе здаваць. Упаўнаважаныя ośrodki egzaminacyjne — польскія ВНУ (UW, UJ, UAM, UMCS, UG, UMK, UŁ, UWr, UKSW і інш.). Сесіі — некалькі разоў на год; графік — certyfikatpolski.pl · examination dates 2026.

Для чаго патрэбен:

— B1 — uznanie za obywatela polskiego (гл. Грамадзянство);

— B1 — zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE (гл. Пастаянны ВНЖ);

— B2 — паступленне на польскую праграму навучання ў шэрагу ВНУ;

— C1 / C2 — для асобных прафесій і акадэмічных пазіцый.

Кошт. 175–225 EUR у залежнасці ад узроўню (на 2026 г.).

Program Stypendialny im. Konstantego Kalinowskiego — дзяржаўная стыпендыяльная праграма Міністэрства замежных спраў РП, арыентаваная на беларускую моладзь. Дзейнічае з 2006 г., у абноўленым фармаце — з 2020 г.

Хто можа падаваць. Грамадзяне Беларусі, якія паступаюць у польскія ВНУ (Studia I, II альбо III stopnia). Крытэрыі — вучэбная паспяховасць, грамадзянскі ўдзел, валоданне польскай.

Што дае. Фінансаванне навучання ў публічных польскіх ВНУ + штомесячная стыпендыя на пражыванне. У рамках праграмы — падрыхтоўчы год польскай для асобных катэгорый.

Каардынатар. Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego — акадэмічны адміністратар праграмы. Партнёрскія ВНУ — UW, UJ, UAM і інш.

Падача. Праз ВНУ-партнёр праграмы альбо наўпрост праз Studium Europy Wschodniej. Канкрэтныя тэрміны і форма — на сайце Studium і на консульскіх парталах MSZ.

Бясплатныя курсы:

— Caritas Polska — рэгіянальныя курсы ў дыяцэзіях, арыентаваныя на замежнікаў;

— Indywidualny Program Integracji (IPI) — 12 месяцаў для ўладальнікаў status uchodźcy / ochrony uzupełniającej, уключае аплату курсаў польскай, якая аказваецца праз MOPS / PCPR;

— kursy gminne — асобныя праграмы буйных гмін (Варшава, Кракаў, Уроцлаў) для замежнікаў, якія пражываюць у гміне;

— Centra Wielokulturowe — у буйных гарадах, культурна-адукацыйныя цэнтры з моўнымі курсамі.

Платныя курсы:

— Szkoły Języka Polskiego dla Cudzoziemców пры польских ВНУ — гадавыя курсы для замежнікаў, якія рыхтуюцца да паступлення (Studium UJ, Polonicum UW і інш.);

— камерцыйныя моўныя школы (стацыянар і online).

NAWA stypendia. Некалькі праграм для замежнікаў — Stefan Banach (краіны Усходняга партнёрства), Lane Kirkland (для актывістаў грамадзянскай супольнасці), Anders (для нашчадкаў польскай эміграцыі). Падача — праз nawa.gov.pl.

Stypendia uczelniane. Stypendium socjalne (для студэнтаў з даходам ніжэй парога), stypendium rektora (за высокія акадэмічныя дасягненні), stypendium dla osób niepełnosprawnych. Даступныя студэнтам публічных ВНУ незалежна ад грамадзянства, пры наяўнасці адпаведнага pobytu.

Domy studenckie (DS). Студэнцкія інтэрнаты — бюджэтная форма жылля для студэнтаў; размеркаванне праз ВНУ.

Права на працу для студэнтаў-замежнікаў. Pobyt czasowy на падставе studiów дае права працы без асобнага zezwolenia — да 964 гадзін у навучальным годзе. Падрабязна — Праца.

— Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (школа).

— Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (вышэйшая адукацыя, nostryfikacja).

— Ustawa z dnia 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji (агульная рамка кваліфікацый).

— Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Państwowa Komisja, certyfikat).

— Konwencja lisbońska z dnia 11 kwietnia 1997 r. (academic recognition).

Поўныя тэксты — на ISAP. Карта прававых крыніц — у тэме Прававыя крыніцы.

Godze не прадастаўляе адукацыйных і кваліфікацыйных кансультацый. Старонка — каркас для арыентацыі, не прымяненне да канкрэтнай справы. Для індывідуальнай дапамогі — звярніцеся да NAWA альбо да арганізацый з тэмы Арганізацыі дапамогі.

← Усе тэмы па Польшчы