Грамадзянства — Einbürgerung.

Нямецкае грамадзянства рэгулюецца Staatsangehörigkeitsgesetz (StAG). Істотная рэформа закона ўступіла ў сілу 27 чэрвеня 2024 г. (Gesetz zur Modernisierung des Staatsangehörigkeitsrechts) — яна скараціла агульны тэрмін пастаяннага пражывання да 5 гадоў і ўстанавіла агульнае дапушчэнне множнага грамадзянства.

Рашэнні прымае Einbürgerungsbehörde зямлі або горада/раёна (назва і падпарадкаванасць адрозніваюцца па землях). Абскарджанне — Verwaltungsgericht зямлі.

Anspruchseinbürgerung (§10 StAG) — натуралізацыя па праве патрабавання пры выкананні ўстаноўленых крытэрыяў. Асноўны шлях для большасці дарослых.

Ermessenseinbürgerung (§8 StAG) — дыскрэцыйная натуралізацыя пры адсутнасці ўсіх умоў §10, але пры асаблівай публічнай цікавасці. Радзей.

Einbürgerung мужа/жонкі (§9 StAG) — спрошчаны шлях для мужа/жонкі грамадзяніна Германіі.

Грамадзянства па нараджэнні (§4 StAG) — jus sanguinis (хаця б адзін з бацькоў — грамадзянін Германіі). Абмежаваны jus soli (§4 abs 3 StAG) — народжаныя ў Германіі ў замежных бацькоў пры ўмове 5 гадоў законнага знаходжання аднаго з бацькоў на момант нараджэння + бестэрміновага Aufenthaltstitel.

Wiedergutmachung (§15 StAG) — для ахвяр нацысцкіх пераследаў і іх нашчадкаў, пазбаўленых германскага грамадзянства ў перыяд 1933–1945 гг., і для іх нашчадкаў.

Spätaussiedler (§7 StAG ў сувязі з §4 BVFG) — спрошчаны шлях для этнічных немцаў з былога СССР па Bundesvertriebenengesetz (BVFG). Вузкая катэгорыя.

— 5 гадоў пастаяннага законнага пражывання з Aufenthaltstitel (агульная катэгорыя). Ранейшы тэрмін быў 8 гадоў.

— 3 гады пры асаблівых інтэграцыйных дасягненнях: валоданне нямецкай на ўзроўні C1, адукацыйныя/прафесійныя/грамадзянскія заслугі, добраахвотная грамадская праца.

— Niederlassungserlaubnis або іншы адпаведны бестэрміновы Aufenthaltstitel на момант падачы (з выключэннямі).

— Lebensunterhalt без залежнасці ад сацыяльных выплат (Bürgergeld, Sozialhilfe) — за выключэннем выпадкаў, не звязаных з віной заяўніка (напрыклад, хвароба, беспрацоўе пры актыўных намаганнях).

— Нямецкая мова на ўзроўні B1 па CEFR. Для паскоранай натуралізацыі — C1.

— Einbürgerungstest — 17/33 правільных адказаў. Выключэнні для асоб з інваліднасцю і іншых катэгорый.

— Прызнанне свабоднага дэмакратычнага асноўнага парадку і пісьмовая заява аб прыналежнасці да каштоўнасцей, якія гарантуюць роўнасць (уключаючы забарону на антысеміцкія, расісцкія і падобныя дзеянні).

— Адсутнасць судзімасцяў звыш устаноўленых парогаў (§12a StAG).

Да 27 чэрвеня 2024 г. агульнае правіла патрабавала адмовы ад ранейшага грамадзянства пры натуралізацыі (§10 abs 1 No. 4 StAG у ранейшай рэдакцыі). Пасля рэформы — агульнае правіла дапушчэння множнага грамадзянства.

Для грамадзян Беларусі гэта азначае: натуралізацыя ў Германіі пасля 27 чэрвеня 2024 г. не патрабуе фармальнай адмовы ад беларускага грамадзянства. Захаванне або страта беларускага грамадзянства вызначаецца самім беларускім правам (Закон Рэспублікі Беларусь «Аб грамадзянстве Рэспублікі Беларусь»), па-за юрысдыкцыяй нямецкіх органаў.

Einbürgerungstest — 33 пытанні (30 агульнафедэральных + 3 па зямлі), прахадны — 17. Каталог з 310 пытанняў публікуецца BAMF; пробныя тэсты — на партале bamf.de.

Тэмы: дзяржаўная сістэма, Grundgesetz, правы і абавязкі грамадзяніна, гісторыя, грамадства. Рэгістрацыя — праз Volkshochschule (VHS) альбо іншыя BAMF-акрэдытаваныя правайдары.

Вызваленні ад тэста (§10 abs 1 No. 7 StAG): асобы з інваліднасцю, якая робіць здачу немагчымай; асобы старэйшыя за пэўны ўзрост з пацверджанымі абмежаваннямі; выпускнікі нямецкіх школ з адпаведным атэстатам.

Заява падаецца ў Einbürgerungsbehörde зямлі / горада. Дакументы: заява, пашпарт, Aufenthaltstitel, біяграфія (Lebenslauf), сертыфікат B1 (або C1), Einbürgerungstest, пацвярджэнне Lebensunterhalt (зарплатныя ведамасці, падатковыя дэкларацыі), Versicherungsverlauf DRV, пацвярджэнне жылля.

Дзяржпошліна — 255 EUR за дарослага, 51 EUR за непаўналетняга дзіцяці, які заяўляецца сумесна з адным з бацькоў (на 2024 г.; актуальна правяраць).

Тэрмін разгляду — месяцы або гады, у залежнасці ад зямлі і нагрузкі. Пасля рэформы 2024 г. колькасць заяў вырасла, тэрміны ў частцы зямель павялічыліся.

Рашэнне — Einbürgerungsurkunde (пасведчанне аб натуралізацыі); уручаецца на цырымоніі.

Сумесная натуралізацыя — непаўналетнiя дзеці могуць заяўляцца сумесна з адным з бацькоў па §10 abs 2 StAG; умовы выконваюцца па бацьку/маці.

Абмежаваны jus soli (§4 abs 3 StAG) — дзіця, народжанае ў Германіі ў замежных бацькоў, набывае германскае грамадзянства пры ўмове: адзін з бацькоў на момант нараджэння меў 5 гадоў законнага знаходжання + бестэрміновы Aufenthaltstitel.

Пасля рэформы 2024 г. патрабаванне адмовы ад іншага грамадзянства, якое раней дзейнічала для выпадкаў jus soli пры дасягненні паўналецця (Optionspflicht), адменена для большасці катэгорый.

Адмова Einbürgerungsbehörde — матываваны адміністрацыйны акт. Абскарджанне: у землях, дзе прадугледжаны Widerspruchsverfahren, — Widerspruch у орган у 1 месяц; затым — Klage у Verwaltungsgericht (1 месяц). У землях без Widerspruch — Klage напрамую (1 месяц).

Падрабязна працэдура — Як пісаць скаргу.

Тэрміны знаходжання па падставах §25 abs 1/2 AufenthG (Asylberechtigte, Flüchtlingseigenschaft, subsidiärer Schutz) улічваюцца ў залік 5 гадоў па §10 StAG. Час Aufenthaltsgestattung да рашэння BAMF — звычайна не ўлічваецца.

Пасля рэформы 2024 г. адмова ад беларускага грамадзянства не патрабуецца ў большасці выпадкаў — гэта здымае ранейшую практычную перашкоду, звязаную з дэ-факта складанай працэдурай выхаду з грамадзянства Беларусі.

Для асоб, якія маюць нямецкія або этнічна нямецкія карані (продкі з калоній расійскіх немцаў на тэрыторыі цяперашняй Беларусі і інш.), асобны шлях — Spätaussiedler па BVFG. Рашэнне — Bundesverwaltungsamt; вузкая катэгорыя.

Godze не прадастаўляе юрыдычных кансультацый. Гэтая старонка — карта шляхоў натуралізацыі са спасылкамі на нямецкія прававыя акты, не індывідуальнае прымяненне да справы.