Грамадзянства.

1. Натуралізацыя па дэкрэце — стандартны шлях для іншаземцаў з працяглым пражываннем. Па рашэнні міністра ўнутраных спраў, афармляецца дэкрэтам.

2. Дэкларацыя па шлюбе — для сужэнцаў грамадзян FR пры пэўных тэрмінах шлюбу і пражывання. Не патрабуе дэкрэта — гэта дэкларатыўная працэдура.

3. Па нараджэнні (jus soli) — для дзяцей, народжаных у Францыі ад іншаземных бацькоў, пры пэўнай сукупнасці ўмоў.

Réintégration — для людзей, якія страцілі французскае грамадзянства ў мінулым. Крыніца: service-public · Réintégration.

Поўны агляд працэдур: interieur.gouv.fr · Devenir français.

Базавыя ўмовы (артыкулы 21-15 — 21-27 Code civil):

— Узрост — 18 гадоў (падача магчымая з 17 гадоў).

— Рэгулярнае пражыванне ў Францыі 5 гадоў на момант падачы. Тэрмін скарачаецца да 2 гадоў для выпускнікоў французскіх ВНУ (licence/master/doctorat) і для людзей, якія аказалі Францыі выключныя паслугі. Бежанцы вызвалены ад умовы 5 гадоў цалкам.

— Дзеючы тытр на момант падачы (carte de séjour valide).

— Стабільныя рэсурсы — звычайна праз зарплаты, падатковыя апавяшчэнні.

— Чысты casier judiciaire — адсутнасць асуджэнняў, несумяшчальных з набыццём грамадзянства.

— Узровень французскай B1 (вусна і пісьмова) — праз DELF B1, TCF Intégration або эквівалент. Выключэнні для выпускнікоў французскіх школ і франкафонных краін.

— Examen civique — з 1 студзеня 2026 абавязковы для любой заяўкі на натуралізацыю.

Крыніца: service-public · Naturalisation par décret, interieur.gouv.fr · Conditions.

B1 — сувязь з французскай мовай. Пацвярджаецца дыпломам DELF/DALF, TCF Intégration або сертыфікатам з акрэдытаванай навучальнай установы. Спіс прызнаваных дыпломаў і тэстаў — на service-public.

Examen civique — уведзены ў лістападзе 2025 года, абавязковы з 1 студзеня 2026 для натуралізацыі, першай carte pluriannuelle і carte de résident. Тэст на веданне асноў Рэспублікі, гісторыі, геаграфіі, правоў і абавязкаў. Падрыхтоўка праз livret du citoyen.

Інфармацыя і трэніровачныя матэрыялы: formation-civique.interieur.gouv.fr, service-public · Justifier la connaissance du français.

З 6 лютага 2023 года ўся падача на натуралізацыю па дэкрэце ідзе анлайн праз сэрвіс NATALI (на платформе ANEF). Асабістай з'яўкі і адпраўкі папяровага дасье больш няма.

Структура працэдуры:

— Стварэнне профілю, загрузка дакументаў (CV, рэсурсы, дыплом B1, examen civique, casier judiciaire, акты état civil).

— Дакументы з краіны паходжання — з прысяжным перакладам (traduction assermentée).

— Гутарка ў прэфектуры (entretien d'assimilation) — пра гісторыю, каштоўнасці, асабістую траекторыю, матывы.

— Перадача дасье ў міністэрства ўнутраных спраў.

— Рашэнне: станоўчае → дэкрэт у JORF; адмоўнае → магчыма recours hiérarchique міністру і потым contentieux.

Тэрмін разгляду — звычайна ад 18 месяцаў да некалькіх гадоў, у залежнасці ад рэгіёна, нагрузкі прэфектуры, складанасці дасье. Маўчанне міністра на працягу 18 месяцаў — падстава для recours.

Пры станоўчым рашэнні — публікацыя дэкрэта ў JORF (Journal officiel de la République française).

Цырымонія прыёму ў грамадзянства (cérémonie d'accueil dans la citoyenneté française) — запрашэнне ад прэфектуры на працягу 6 месяцаў пасля публікацыі дэкрэта.

Пасля цырымоніі — запыт на CNIE (carte nationale d'identité) і/або пашпарта.

Альтэрнатыўны шлях — дэкларацыя аб набыцці грамадзянства па шлюбе. Умовы:

— 4 гады шлюбу з грамадзянінам FR (які меў грамадзянства ўжо на момант шлюбу) + 3 гады рэгулярнага і бесперапыннага пражывання ў Францыі з моманту шлюбу.

— Або 5 гадоў шлюбу, калі 3 гадоў пражывання ў Францыі няма (напрыклад, частка жыцця прайшла за мяжой).

— Доказ communauté de vie affective et matérielle на момант падачы.

— B1 па тых жа крытэрыях.

— Шлюб, заключаны за мяжой, павінен быць транскрыбаваны ў état civil français.

Міністэрства мае 1 год для адмовы ў рэгістрацыі (або 2 гады пры opposition). Крыніца: service-public · Déclaration par mariage.

Францыя прызнае множнае грамадзянства. Закон не патрабуе адмовы ад ранейшага грамадзянства пры натуралізацыі. Крыніца: service-public · Plusieurs nationalités.

Пры падачы на натуралізацыю заяўнік указвае ўсе наяўныя грамадзянствы і тыя, якія планує захаваць або ад якіх хоча адмовіцца.

Магчымасць адмовы ад ранейшага грамадзянства залежыць ад законаў краіны паходжання, а не ад Францыі. Беларусь, Расія і большасць постсавецкіх краін маюць свае працэдуры выхаду з грамадзянства, якія могуць быць фармальна даступны, але на практыцы складаныя або немагчымыя для людзей, якія збеглі ад рэжыму.

Міністэрства можа адмовіць у натуралізацыі па матывах: недастатковыя рэсурсы, недастатковая інтэграцыя, criminal record, занепакоенасць адносна адгезіі да каштоўнасцей Рэспублікі, адсутнасць дэкларацыі замежных рахункаў і падаткаў, працяглыя ад'езды.

Шляхі абскарджання:

— Recours gracieux у міністэрства.

— Recours hiérarchique міністру ўнутраных спраў.

— Recours contentieux у Tribunal administratif de Nantes — ён мае выключную юрысдыкцыю па натуралізацыйных спрэчках у першай інстанцыі.

— Cassation у Conseil d'État — праз спецыялізаванага адваката.

Тэрмін recours contentieux — 2 месяцы з паведамлення адмовы. Дапамога — Cimade, GISTI і адвакаты droit de la nationalité.

Падрабязней: Як пісаць скаргу, Арганізацыі дапамогі.

Французскі бок не патрабуе адмовы ад беларускага грамадзянства. Але пры падачы на натуралізацыю ўказваюцца ўсе наяўныя грамадзянствы.

Беларусь мае працэдуру выхаду з грамадзянства (Указ Прэзідэнта Беларусі), але на практыцы яна можа быць адхілена для людзей з крымінальным запісам (уключаючы палітычна матываваныя справы), з запазычанасцямі па падатках, або проста бестэрмінова зацягвацца. Для тых, хто збег ад рэжыму, працэдура часта недаступная.

На французскую працэдуру гэта не ўплывае: немагчымасць фармальна адмовіцца ад BY-грамадзянства не блакуе натуралізацыю. Заяўнік проста ўказвае грамадзянства як захаванае.

Дакументы з BY (пасведчанне аб нараджэнні, аб адукацыі, casier judiciaire) — з прысяжным перакладам (traduction assermentée). Casier judiciaire BY для тых, хто збег — асобная складанасць; варта абмеркаваць з адвакатам.

Падрабязней: Дакументы і Спецыфіка для беларусаў.

Godze не дае юрыдычных кансультацый. Раздзел — карта працэдур, каб бачыць варыянты падачы і абскарджання.