Як пісаць скаргу.

Verwaltungsakt (адміністрацыйны акт) → (калі прадугледжаны Widerspruchsverfahren) Widerspruch → Widerspruchsbescheid → Klage ў Verwaltungsgericht (VG) зямлі (тэрмін 1 месяц, у asyl-справах 2 тыдні або 1 тыдзень) → (з дазволу) Berufung у Oberverwaltungsgericht / Verwaltungsgerichtshof → (з дазволу) Revision у Bundesverwaltungsgericht (BVerwG) → Verfassungsbeschwerde ў Bundesverfassungsgericht (BVerfG) → EGMR (Strasbourg) пасля вычарпання.

Рэгуляванне — Verwaltungsgerichtsordnung (VwGO); агульная адміністрацыйная працэдура — Verwaltungsverfahrensgesetz (VwVfG).

Widerspruchsverfahren — унутраная адміністрацыйная працэдура перагляду. Прымяняецца не ва ўсіх землях і не па ўсіх катэгорыях; залежыць ад зямельнага Ausführungsgesetz да VwGO.

Землі з прымяненнем па большасці міграцыйных спраў: Berlin, Bayern, Hessen, Rheinland-Pfalz, Saarland, Sachsen, Sachsen-Anhalt, Thüringen.

Землі з частковай або поўнай адменай: Nordrhein-Westfalen, Baden-Württemberg, Niedersachsen, Schleswig-Holstein, Mecklenburg-Vorpommern, Hamburg, Bremen, Brandenburg.

Тэрмін Widerspruch — адзін месяц з моманту ўручэння акта (§70 VwGO). Падача — у той жа орган або ўказаны ў Rechtsbehelfsbelehrung.

Калі Widerspruch не прадугледжаны — Klage ў Verwaltungsgericht напрамую.

Klage — асноўны судовы сродак. Віды:

— Anfechtungsklage (§42 VwGO) — іск аб адмене абцяжарваючага адміністрацыйнага акта.

— Verpflichtungsklage (§42 VwGO) — іск аб абавязанні органа выдаць запрошаны адміністрацыйны акт.

— Leistungsklage — іск аб абавязанні здзейсніць канкрэтнае дзеянне, якое не з'яўляецца актам.

— Feststellungsklage (§43 VwGO) — іск аб прызнанні праваадносіны.

Тэрмін: адзін месяц з моманту ўручэння адміністрацыйнага акта або Widerspruchsbescheid (§74 VwGO). У asyl-справах — два тыдні (агульны) або адзін тыдзень (offensichtlich unbegründet, unzulässig) па §74 AsylG.

Змест іска: найменне суда, ісцец і адказчык, патрабаванне (Antrag), абставіны (Sachverhalt), прававое абгрунтаванне, доказы.

Дзяржпошліна (Gerichtskosten) — па Gerichtskostengesetz; у asyl-справах вызваленне.

Aufschiebende Wirkung (прыпыняльны эфект) — па §80 abs 1 VwGO прымяняецца аўтаматычна пры падачы Widerspruch або Klage. Выключэнні па §80 abs 2 VwGO (тэрміновыя акты ў публічных інтарэсах) і па спецыяльных законах (напрыклад, AsylG, AufenthG у частцы міграцыйных мер).

Eilantrag па §80 abs 5 VwGO — тэрміновы зварот аб аднаўленні прыпыняльнага эфекту, калі аўтаматычнага эфекту няма. Рашэнне Verwaltungsgericht — у паскораным рэжыме (часта гадзіны або дні).

Einstweilige Anordnung (§123 VwGO) — іншы від тэрміновай вытворчасці, не звязаны з прыпыненнем акта, а з забеспячэннем часовага рэгулявання (напрыклад, абавязанне выдаць Fiktionsbescheinigung).

Тэрмін падачы Eilantrag — звычайна адзін тыдзень у asyl-справах; у агульным — без жорсткага тэрміну, але неабходнасць падачы вызначаецца часам да выканання акта.

Berufung — абскарджанне рашэння Verwaltungsgericht у Oberverwaltungsgericht (OVG) або Verwaltungsgerichtshof (VGH, у Bayern і Baden-Württemberg). Толькі з дазволу (Zulassung) па падставах §124 VwGO або §78 AsylG: сур'ёзныя сумненні ў правільнасці рашэння, асаблівая складанасць справы, прынцыповае значэнне, разыходжанне з практыкай вышэйшых судоў, сур'ёзныя працэсуальныя парушэнні.

Antrag auf Zulassung der Berufung падаецца ў Verwaltungsgericht (для перадачы ў OVG/VGH) на працягу аднаго месяца з моманту ўручэння рашэння; абгрунтаванне — на працягу двух месяцаў.

Revision у Bundesverwaltungsgericht (BVerwG) — касацыйнае абскарджанне рашэння OVG/VGH. Толькі з дазволу па §132 VwGO або §78 AsylG: прынцыповае прававое значэнне; разыходжанне з практыкай BVerwG, BVerfG або BGH; парушэнне матэрыяльнага або працэсуальнага федэральнага права.

База рашэнняў і партал — bverwg.de.

Verfassungsbeschwerde (артыкул 93 Grundgesetz, §§90+ BVerfGG) — канстытуцыйная скарга пасля вычарпання фахс. інстанцый. Падстава — парушэнне асноўных правоў або асобных канстытуцыйных гарантый.

Тэрмін — адзін месяц з моманту ўручэння канчатковага фахс. рашэння (для актаў агульнага рэгулявання — адзін год з публікацыі).

Праходжанне — Annahmeverfahren: BVerfG прымае да разгляду толькі частку скарг (Annahme zur Entscheidung) па §93a BVerfGG (прынцыповае значэнне або цяжкае індывідуальнае абцяжаранне).

База рашэнняў — bverfg.de.

Untätigkeitsklage (§75 VwGO) — іск супраць бяздзейнасці органа. Падаецца, калі орган не прыняў рашэнне ў разумны тэрмін без абгрунтаванай прычыны. Арыенцір — тры месяцы маўчання (або іншы разумны тэрмін зыходзячы з катэгорыі справы).

Іск накіраваны на прымус прыняць рашэнне; суд можа прызначыць тэрмін выканання і накладаць Zwangsgeld за невыкананне.

Пасля вычарпання нацыянальных сродкаў (уключаючы Verfassungsbeschwerde, калі прымяніма) — індывідуальная скарга ў Europäischer Gerichtshof für Menschenrechte (Strasbourg). Тэрмін падачы — чатыры месяцы з моманту канчатковага нацыянальнага рашэння (змяненне з 1 лютага 2022 г.). Сайт — echr.coe.int. База рашэнняў — HUDOC: hudoc.echr.coe.int.

Beratungshilfe па Beratungshilfegesetz (BerHG) — пазасудовая юрыдычная кансультацыя для асоб з нізкім даходам. Beratungshilfeschein выдаецца Amtsgericht па адрасе заяўніка; кошт кансультацыі ў адваката з гэтым Schein — 15 EUR (сімвалічная).

Prozesskostenhilfe (PKH) па §§114–127 ZPO (адпаведна прымяняецца ў Verwaltungsgericht праз §166 VwGO) — аплата судовых выдаткаў і адваката для маламаёмасных з перспектывамі поспеху іска. Заява падаецца разам з Klage або Berufung; рашэнне — суд.

Умовы: нізкі даход (па нормах, аналагічных Bürgergeld) і hinreichende Erfolgsaussichten (дастатковыя перспектывы поспеху) — суд ацэньвае абгрунтаванасць іска.

Пропуск тэрмінаў (Widerspruchsfrist, Klagefrist, Eilantragsfrist) — звычайна фатальны. Wiedereinsetzung in den vorigen Stand (§60 VwGO) магчыма пры аб'ектыўнай немагчымасці захавання тэрміну (хвароба, форс-мажор), але працэдура жорсткая.

Падача ў няслушны суд — дапушчальна, суд перадае справу па падсуднасці (§83 VwGO), але гэта стварае затрымку.

Адсутнасць Rechtsbehelfsbelehrung у Bescheid — можа падаўжаць тэрмін абскарджання да аднаго года (§58 VwGO).

Гэтая старонка — структура працэдуры. Канкрэтны тэкст Widerspruch або Klage, выбар стратэгіі (Anfechtung vs Verpflichtung), падбор доказаў, фармуляванне Antrag, аргументацыя па сутнасці — індывідуальная адвакацкая праца. Для міграцыйных спраў — адвакат спецыялізацыі Migrationsrecht; для сацыяльных — Sozialrecht; для працоўных — Arbeitsrecht. Пошук — праз Anwaltskammer зямлі або спецыялізаваныя сеткі.

Godze не прадастаўляе юрыдычных кансультацый. Гэтая старонка — карта адміністрацыйнай юстыцыі са спасылкамі на нямецкія прававыя акты, не індывідуальнае прымяненне да справы.