Калі нешта пайшло не так.

Адмова ў працягу ВНЖ, статус, які скончыўся, рашэнне аб вяртанні, забарона на ўезд у Шэнген і Латвію — асноўныя сцэнарыі і прававыя крокі.

🇱🇻 Латвія · 2026-05-28

Адмова PMLP.

Рашэнне PMLP аб адмове афармляецца пісьмова з указаннем прававых падстаў і фактычных матываў. Рашэнне ўтрымлівае апавяшчэнне аб тэрмінах і парадку абскарджання.

Абскарджанне — у Administratīvā rajona tiesa па правілах Administratīvā procesa likums. Тэрмін — устаноўлены законам, як правіла, вылічваецца з дня атрымання рашэння.

Падача скаргі не заўсёды прыпыняе дзеянне рашэння. Для прыпынення падаецца асобнае хадайніцтва pagaidu noregulējums. Падрабязна — Як пісаць скаргу.

Статус, які скончыўся.

Калі тэрмін дзеяння TUA скончыўся і працяг не быў аформлены, асоба знаходзіцца ў Латвіі без законнай падставы знаходжання. Гэта выклікае рызыку рашэння аб вяртанні і (або) забароны на ўезд.

Магчымыя крокі:

— падаць новую заяву аб выдачы TUA па прымяняльнай падставе;

— пры наяўнасці падстаў міжнароднай абароны — падаць заяву аб прытулку ў PMLP або VRS (гл. Прытулак);

— звярнуцца да кваліфікаванага юрыста або спецыялізаванай НКА да ўзнікнення фармальнага рашэння аб вяртанні.

Рашэнне аб вяртанні — atgriešanas lēmums.

Рашэнне аб вяртанні (atgriešanas lēmums) выносіцца PMLP або VRS у парадку, які імплементуе Дырэктыву (EU) 2008/115/EC. Рашэнне ўстанаўлівае абавязак пакінуць Латвію ў пэўны тэрмін (перыяд добраахвотнага вяртання) альбо прадугледжвае прымусовае выдварэнне.

Паралельна можа быць накладзена ieceļošanas aizliegums (забарона на ўезд) у Латвію і ў Шэнгенскую зону на ўстаноўлены тэрмін (па змаўчанні — не больш за 5 гадоў, у асаблівых выпадках — больш).

Рашэнне аб вяртанні падлягае абскарджанню ў Administratīvā rajona tiesa.

Абарона ад выдварэння.

Прынцып non-refoulement (забарона вяртання ў краіну, дзе асобе пагражае пераслед або бесчалавечнае абыходжанне) — замацаваны Patvēruma likums, Imigrācijas likums, артыкулам 3 ЕКПЧ. Прымяняецца і да асоб, якія не маюць фармальнага статусу бежанца, калі ўстаноўлена адпаведная рызыка.

Падача заявы аб прытулку ў момант разгляду справы аб вяртанні — пераключае працэдуру на рэжым Patvēruma likums да вынясення рашэння па сутнасці. Гл. Прытулак.

Tiesībsargs і сістэмныя парушэнні.

Tiesībsargs (амбудсмэн Латвіі) — незалежны орган, які разглядае звароты аб парушэнні правоў чалавека і добрага кіравання. Прымае звароты па бяздзейнасці дзяржаўных органаў, неапраўданых затрымках, парушэнні працэдурных правоў. Сайт — tiesibsargs.lv.

Рашэнні Tiesībsargs носяць рэкамендацыйны характар, але могуць быць працэсуальна карысныя пры далейшым абскарджанні ў судзе.

ЕКПЧ — наступны ўзровень.

Пасля вычарпання ўнутраных сродкаў абароны — індывідуальная скарга ў ЕСПЧ. Тэрмін падачы — 4 месяцы з даты канчатковага нацыянальнага рашэння (з улікам дзеючых правіл Рэгламенту Суда).

У справах аб вяртанні і пагрозе парушэння артыкулаў 2, 3, 8 ЕКПЧ — можа прымяняцца запытная працэдура часовых мер па правілу 39 (прыпыненне выдварэння да разгляду справы).

Дапамога.

Patvērums «Drošā māja» (patverums-dm.lv) — НКА, праца з суіскальнікамі прытулку і ўладальнікамі міжнароднай абароны, у тым ліку ў справах аб вяртанні.

Latvijas Cilvēktiesību centrs (cilvektiesibas.org.lv) — маніторынг правоў, аналітыка.

Дзяржаўная юрыдычная дапамога — Juridiskās palīdzības administrācija (JPA), па правілах Valsts nodrošinātās juridiskās palīdzības likums.

Падрабязна — Арганізацыі дапамогі.

Што не ўваходзіць у гэтую старонку.

Гэтая старонка — карта сцэнарыяў адмовы і вяртання. Абскарджанне падрабязна — у Як пісаць скаргу. Прытулак — у Прытулак. Карта ВНЖ і працяг — у Карты ВНЖ і Працяг ВНЖ.

Godze не прадастаўляе юрыдычных кансультацый. Гэтая старонка — карта сцэнарыяў са спасылкамі на латвійскія прававыя акты і ЕКПЧ, не індывідуальнае прымяненне да справы.