Як пісаць скаргу.

Базавыя акты: Ley 39/2015 del Procedimiento Administrativo Común (адміністрацыйная працэдура), Ley 29/1998 reguladora de la Jurisdicción Contencioso-Administrativa (LJCA) (судовая), Ley Orgánica 2/1979 del Tribunal Constitucional.

Recurso de reposición (Ley 39/2015 арт. 123-124) — адміністрацыйны, факультатыўны, перад contencioso-administrativo. Падаецца ў той жа орган, які прыняў рашэнне, за 1 месяц з апавяшчэння.

Тэрмін адказу — 1 месяц; без адказу — silencio negativo (рашэнне лічыцца адхіленым). Пасля адхілення / silencio — адкрыты шлях да contencioso-administrativo (новы адлік тэрмінаў).

Калі падаваць: пры магчымасці пераканаць орган перагледзець без суда; пры падрыхтоўцы доказнай базы; для ўтрымання доказнага следу. Калі не падаваць: калі тэрміны і шанцы выгадней адразу ў суд (небяспечна спазніцца).

Recurso de alzada (Ley 39/2015 арт. 121-122) — адміністрацыйны, абавязковы (калі орган не agota vía administrativa), перад contencioso-administrativo. Падаецца ў вышэйшы орган за 1 месяц з апавяшчэння (або 3 месяцы пры silencio).

Тэрмін адказу — 3 месяцы; без адказу — silencio negativo (за выключэннем выпадкаў, дзе закон прадугледжвае silencio positivo). Пасля — адкрыты шлях contencioso-administrativo.

У extranjería большасць рашэнняў Subdelegación del Gobierno agotan vía ў першай інстанцыі — alzada не патрабуецца; recurso — contencioso-administrativo напрамую.

Судовае абскарджанне адміністрацыйных актаў. Па LJCA. Тэрмін падачы — 2 месяцы з апавяшчэння канчатковага адміністрацыйнага акта (або з silencio).

Падсуднасць: Juzgado de lo Contencioso-Administrativo правінцыі — для большасці рашэнняў Subdelegación (extranjería, expulsión); Audiencia Nacional, Sala de lo Contencioso — для рашэнняў Ministerio del Interior (прытулак, грамадзянства); Tribunales Superiores de Justicia (TSJ) аўтаномных супольнасцей — для актаў аўтаномных урадаў.

Абавязковае прадстаўніцтва: адвакат + procurador. Пры asistencia jurídica gratuita — turno de oficio. Tasa — для фізічных асоб не збіраецца з 2015 г.

Пры рызыцы выканання адміністрацыйнага акта (expulsión, адмова ў renovación з заканчэннем статусу) — заява аб medidas cautelares разам з recurso. Базавае — прыпыненне выканання (suspensión cautelar) да рашэння суда.

Тэрміновае забеспячэнне (medidas cautelarísimas) — без выслухоўвання боку, у выключных выпадках (напрыклад, рызыка неадкладнай высылкі ў краіну пераследу).

Recurso de casación у Tribunal Supremo, Sala 3a — пасля рашэння першай і (дзе прымяняецца) апеляцыйнай інстанцыі. Тэрмін — 30 дзён з апавяшчэння.

Дапушчальнасць — наяўнасць interés casacional objetivo (аб'ектыўнага касацыйнага інтарэсу): разыходжанне судовай практыкі, нядаўна ўведзеныя нормы, грамадская важнасць. Праз рэстрыктыўны filtro дапускаюцца ~10-20 % спраў.

Абавязковае прадстаўніцтва: адвакат + procurador.

Recurso de amparo ў Tribunal Constitucional — пры парушэнні асноўных правоў па Канстытуцыі (артыкулы 14-29 + 30.2). Тэрмін — 30 дзён з апавяшчэння канчатковага рашэння суда.

Умова — especial trascendencia constitucional: справа значная для развіцця канстытуцыйнай дактрыны, не індывідуальная. Большая частка спраў, якія падаюцца, адхіляецца па гэтай падставе.

Demanda en el Tribunal Europeo de Derechos Humanos (TEDH/ECHR) — пасля вычарпання ўнутраных сродкаў абароны. Тэрмін — 4 месяцы з фінальнага нацыянальнага рашэння (з 2022 г., раней было 6 месяцаў).

Сайт — echr.coe.int. Фармуляр і інструкцыі — на сайце. Самапрадстаўніцтва магчыма; пры прыняцці справы да разгляду — неабходны адвакат.

Defensor del Pueblo — амбудсмэн; скаргі на дзеянні публічнай адміністрацыі. Не адмяняе рашэнняў, але дае рэкамендацыі і публікуе даклады. Сайт — defensordelpueblo.es.

AEPD — пры парушэннях абароны даных. Banco de España — пры банкаўскіх адмовах. CNMV — пры інвестыцыйных. Inspección de Trabajo — пры працоўных парушэннях. Падрабязней — Рэгулятары.

Godze не прадастаўляе юрыдычных кансультацый. Гэтая старонка — агляд іспанскіх сродкаў абскарджання, не індывідуальнае прымяненне да справы.