Банк і рахунак.

Галоўныя камерцыйныя банкі ў Польшчы — PKO Bank Polski (дзяржаўны, найбуйнейшы), Pekao SA, Santander Bank Polska, ING Bank Śląski, mBank, Bank Millennium, Alior Bank, BNP Paribas, Citi Handlowy, Credit Agricole. Дадаткова — сетка banków spółdzielczych (кааператыўныя) і SKOK (крэдытныя кааператывы).

Наглядны орган. Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) — дзяржаўны фінансавы нагляд. Рэгулюе дзейнасць банкаў, інвестыцыйных кампаній, страхоўшчыкаў.

Цэнтральны банк. Narodowy Bank Polski (NBP) — выпускае злоты, не працуе з фізічнымі асобамі.

Базавы набор дакументаў для замежніка:

— дзейны пашпарт;

— Karta pobytu альбо віза D (для замежнікаў не-ЕС);

— PESEL (для большасці працэдур);

— пацвярджэнне адрасу ў Польшчы (meldunek, дагавор арэнды, рахунак за паслугі на ваша імя);

— для вялікіх сум — пацвярджэнне крыніцы сродкаў.

Большасць банкаў прапануюць анлайн-адкрыццё праз сайт + наступны візіт у аддзяленне, альбо цалкам у аддзяленні. Стандартны час — ад 30 хвілін да некалькіх працоўных дзён.

Пасля адкрыцця рахунку — звычайна адразу даступна пацвярджэнне profil zaufany праз інтэрнет-банкінг гэтага банка. Гэта дае хуткі доступ да gov.pl-паслуг.

Podstawowy Rachunek Płatniczy (PRP) — польская імплементацыя Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/92/UE (PAD — Payment Accounts Directive). Рэгулюецца ustawą o usługach płatniczych.

З 8 жніўня 2018 г. усе польскія банкі і SKOK абавязаны прапаноўваць індывідуальным кліентам PRP — базавы рахунак з базавымі паслугамі:

— вядзенне рахунку;

— залічэнне і зняцце сродкаў у банкаматах банка і ў EU (пэўная колькасць бясплатных аперацый у месяц);

— безнаяўныя плацяжы і пераводы;

— картка для разлікаў.

Хто мае права. Любы спажывец — рэзідэнт ЕС (уключаючы замежнікаў, якія легальна пражываюць у Польшчы) і ў асобных выпадках нерэзідэнт. Умова — адсутнасць іншага банкаўскага рахунку ў Польшчы.

Тэрмін адкрыцця. Згодна з PAD, банк абавязаны адкрыць PRP на працягу 10 працоўных дзён з моманту падачы поўнага wniosku. Адмова павінна быць матываванай і пісьмовай.

Падрабязна — KNF · zasady dostępu do podstawowego rachunku płatniczego (PDF) і Rzecznik Finansowy · FAQ rachunek darmowy.

Банк мае права адмовіць у адкрыцці рахунку пры наяўнасці законных падстаў, перш за ўсё звязаных з AML / CFT (przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu) і санкцыйным камплаенсам. Аднак адмова выключна па грамадзянстве — недапушчальная.

Законныя падставы адмовы:

— кліент знаходзіцца ў санкцыйным спісе ЕС (гл. ніжэй);

— немагчымасць завяршыць enhanced due diligence (EDD) — банк не атрымаў дастатковых пацвярджэнняў крыніцы сродкаў;

— неадпаведнасць дакументаў альбо адмова прадаставіць патрабуемыя звесткі;

— наяўнасць у кліента іншага рахунку ў Польшчы (для адмовы ў PRP).

Незаконныя падставы (не могуць служыць прычынай адмовы):

— грамадзянства як такое;

— месца нараджэння;

— нацыянальнасць.

Што рабіць пры адмове:

— патрабаваць пісьмовую адмову з абгрунтаваннем. Вусныя адмовы юрыдычна не існуюць;

— падаць reklamację ў банк (банк абавязаны адказаць за 30 дзён; у складаных выпадках — да 60 дзён);

— звярнуцца да Rzecznika Finansowego (rf.gov.pl) — фінансавага амбудсмена;

— паведаміць KNF аб парушэнні нормаў аб PRP, калі гаворка пра базавы рахунак;

— падаць іск у sąd cywilny — грамадзянска-прававы іск аб прызнанні адмовы непраўмернай.

Падрабязна карта рэгулятараў — у тэме Рэгулятары.

Санкцыйны рэжым ЕС у дачыненні да Беларусі рэгулюецца перш за ўсё Council Regulation (EC) No 765/2006 (з наступнымі кансалідаванымі рэдакцыямі). Гэта таргетаваныя абмежаванні: спіс фізічных і юрыдычных асоб, у дачыненні да якіх прымяняюцца замарозка актываў і забарона на ўезд, плюс сектаральныя абмежаванні.

Што гэта значыць для радавога беларуса. Калі вы не знаходзіцеся ў санкцыйным спісе і не маеце дзелавых сувязяў з падсанкцыйнымі арганізацыямі — санкцыі прама не прымяняюцца. Аднак банкі практыкуюць enhanced due diligence для кліентаў з Беларусі, што выражаецца ў больш дэталёвай праверцы крыніцы сродкаў, гісторыі даходаў, сувязяў.

Актуальныя спісы. EU Sanctions Map — афіцыйны рэестр Савета ЕС. Можна праверыць асабіста, ці знаходзіцца канкрэтная асоба або кампанія ў спісе.

SWIFT-абмежаванні для BY-банкаў. Частка буйных беларускіх банкаў (Беларусбанк, Белінвестбанк, Белаграпрамбанк, БелОВЭБ-банк) адключаны ад SWIFT з 2022 г. у рамках санкцыйных пакетаў ЕС. Прамыя пераводы з гэтых банкаў у Польшчу і назад немагчымыя.

Bankowy Fundusz Gwarancyjny (BFG) — дзяржаўны фонд гарантавання дэпазітаў. Рэгулюецца ustawą z dnia 10 czerwca 2016 r. o BFG, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji. Польская рэалізацыя Dyrektywy 2014/49/UE аб сістэме гарантый дэпазітаў.

Стандартны ліміт: 100 000 EUR на ўкладчыка ў адным банку. Гарантыя пакрывае сродкі на rachunkach bieżących, oszczędnościowych, depozytach terminowych і іншых абавязацельствах банка перад укладчыкам — усё сумарна да 100 000 EUR.

Павышаны ліміт: 200 000 EUR — на працягу 3 месяцаў са сродкаў, атрыманых ад продажу нерухомасці, спадчыны, выплат страхавання і іншых пералічаных ustawą крыніц.

Тэрмін выплаты. Пачынаецца на працягу 7 працоўных дзён з моманту, калі BFG устанавіў абавязацельства выплаты (як правіла, пры банкруцтве банка).

Хто пакрыты. Фізічныя асобы, юрыдычныя асобы, арганізацыі без праваздольнасці — незалежна ад грамадзянства.

Падрабязна — bfg.pl.

BLIK — нацыянальная мабільная плацёжная сістэма Польшчы. Працуе праз інтэрнет-банкінг большасці банкаў. Аналаг Pix (Бразілія), iDEAL (Нідэрланды), Swish (Швецыя).

Што дазваляе:

— плацяжы ў банкаматах і POS без фізічнай карткі — 6-значным кодам з прыкладання;

— пераводы паміж фізічнымі асобамі — па нумары тэлефона (BLIK na telefon);

— анлайн-аплата без неабходнасці ўводзіць дадзеныя карткі.

SEPA-пераводы. Польшча — частка SEPA (Single Euro Payments Area). Стандартныя еўрапейскія пераводы ў еўра і злотых працуюць як унутрыпольскія.

Express Elixir. Польская сістэма імгненных міжбанкаўскіх пераводаў у злотых, даступная ў рэжыме 24/7.

Прамы SWIFT — для большасці буйных BY-банкаў (Беларусбанк, Белінвестбанк, Белаграпрамбанк, БелОВЭБ-банк) тэхнічна недаступны з-за адключэння ад SWIFT у рамках санкцыйнага рэжыму ЕС. Частка менш буйных банкаў захоўвае SWIFT-доступ, але з пашыранымі праверкамі.

Альтэрнатыўныя правайдары:

— Wise (былы TransferWise) — для прыватных пераводаў у большасць краін; абмежаванні для пэўных напрамкаў;

— Revolut — мультывалютныя рахункі, пераводы; поўная функцыянальнасць з PESEL;

— Western Union, MoneyGram — традыцыйныя аператары грашовых пераводаў; працуюць з Беларуссю з абмежаваннямі.

Karta Polaka і фінансавыя паслугі. Karta Polaka не дае прамых пераваг у банкаўскіх адносінах. Аднак наяўнасць Karta pobytu, выдадзенай на яе падставе, дае стандартныя правы кліента-рэзідэнта Польшчы.

Крыптавалютныя абменнікі. Польшча — адносна мяккае рэгуляванне ў ЕС. KNF вядзе рэестр VASP (Virtual Asset Service Providers). Пры гэтым банкі практыкуюць узмоцнены кантроль за паступленнямі з крыптаабменнікаў.

Банк мае права аднабаковага расторжання дагавора рахунку пры наяўнасці законных падстаў (AML, заканчэнне камплаенсных праверак). Пры гэтым ён абавязаны:

— прадаставіць пісьмовае паведамленне з абгрунтаваннем і тэрмінам закрыцця (звычайна 1–2 месяцы);

— вярнуць сродкі на ўказаны кліентам рахунак у іншым банку альбо выдаць наяўнымі.

Права кліента. Reklamacja ў банк; скарга ў Rzecznika Finansowego; паведамленне ў KNF; у крайніх выпадках — грамадзянскі іск.

Практычная рэкамендацыя. Пры з'яўленні першых прыкмет абмежаванняў (запыты дакументаў, замарозка аперацый) — захоўваць усю перапіску, адказваць пісьмова, пры неабходнасці — звяртацца па юрыдычную дапамогу да таго, як рахунак закрыты.

— Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (PRP, PAD).

— Ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (AML).

— Ustawa z dnia 10 czerwca 2016 r. o BFG, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji.

— Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe.

— Dyrektywa 2014/92/UE (PAD).

— Dyrektywa 2014/49/UE (DGSD).

— Council Regulation (EC) No 765/2006 (санкцыі ЕС у дачыненні да Беларусі).

Поўныя тэксты — на ISAP і EUR-Lex. Карта прававых крыніц — у тэме Прававыя крыніцы.

Godze не дае фінансавых кансультацый. Старонка — каркас для арыентацыі, не прымяненне да канкрэтнай справы. Для індывідуальнай дапамогі — гл. Арганізацыі дапамогі і Рэгулятары.

← Усе тэмы па Польшчы