Банк і рахунак.

Найбуйнейшыя рознічныя банкі Літвы — Swedbank, SEB, Luminor, Šiaulių bankas, Citadele. Сярод небанкаўскіх плацёжных інстытутаў з банкаўскай або спецыялізаванай ліцэнзіяй Літвы — Revolut Bank UAB (літоўская банкаўская ліцэнзія), Paysera і іншыя. Рэестр фінансавых інстытутаў пад наглядам — на сайце Lietuvos bankas (Банк Літвы).

Апрача банкаў, у літоўскай фінансавай сістэме дзейнічаюць крэдытныя кааператывы (kredito unijos) — дробныя фінансавыя інстытуты, арыентаваныя на пайшчыкаў-членаў.

Дакументы. Дзеючы нацыянальны пашпарт; карта дазволу на пражыванне ў Літве або віза D; asmens kodas; адрасная прывязка. Для буйных сум — пацвярджэнне крыніцы сродкаў (працоўны кантракт, дагавор продажу, выпіска з папярэдняга банка).

Працэдура. Асабісты візіт у аддзяленне або выдаленая ідэнтыфікацыя (для асобных банкаў з ліцэнзаванай сістэмай). Атрыманне рэквізітаў, банкаўскай карты, доступу ў інтэрнэт-банк.

Smart-ID. Пасля адкрыцця рахунку банк можа выпусціць сродак ідэнтыфікацыі Smart-ID, які потым выкарыстоўваецца для ўваходу ў дзяржаўныя сэрвісы і подпісу дакументаў.

Mokėjimų įstatymas імплементуе Дырэктыву 2014/92/UE аб супастаўнасці камісій за плацёжныя рахункі, пераводзе плацёжных рахункаў і доступе да базавых плацёжных рахункаў (PAD). Адпаведная норма абавязвае банкі, аднесеныя да катэгорыі «прызначаных», прадастаўляць базавы плацёжны рахунак асобам, якія законна пражываюць у ЕС, з базавым наборам аперацый (адкрыццё, вядзенне, пераводы, выдача наяўных у банкаматах, прамыя дэбеты).

Калі прымяняецца. Калі стандартныя банкі адмовілі ў адкрыцці звычайнага рахунку, заяўнік, які мае права на знаходжанне ў Літве, можа падаць заяву на базавы плацёжны рахунак у прызначаным банку. Адмова можа быць матываваная толькі падставамі, прадугледжанымі законам (напрыклад, заяўнік ужо мае іншы плацёжны рахунак у Літве; абгрунтаваныя падазрэнні ў значэнні AML і санкцыйнага рэжыму).

Скарга. Пры неабгрунтаванай адмове — скарга ў Lietuvos bankas як у орган нагляду і (або) ў VVTAT (абарона правоў спажыўцоў), далей — суд.

Рэгламент Савета ЕС (ЕС) 765/2006 з наступнымі зменамі ўстанаўлівае абмежавальныя меры ў адносінах да сітуацыі ў Беларусі. Рэгламент утрымлівае спісы фізічных і юрыдычных асоб, у адносінах да якіх дзейнічаюць замарожванне актываў і іншыя меры; агульныя меры ў адносінах да сектараў; абмежаванні па канкрэтных аперацыях.

Як гэта прымяняецца банкам. Літоўскі банк, як і любы банк у ЕС, абавязаны праводзіць праверку на адпаведнасць санкцыйным спісам і прымяняць меры замарожвання пры выяўленні супадзення. Для звычайнага грамадзяніна Беларусі без сувязяў з асобамі ў санкцыйных спісах прымяненне санкцый як такіх не з'яўляецца падставай для аўтаматычнай адмовы ў адкрыцці рахунку; банк павінен ацэньваць рызыку індывідуальна і абгрунтоўваць адмову.

Актуальны зводны спіс санкцый. На сайце Савета ЕС; кансалідаваны спіс — у EU Sanctions Map.

Літоўскі закон аб прадухіленні адмывання грошай і фінансавання тэрарызму (Pinigų plovimo ir teroristų finansavimo prevencijos įstatymas) імплементуе AML-Дырэктывы ЕС. Банк абавязаны праводзіць ідэнтыфікацыю кліента (KYC), ацэнку крыніцы сродкаў і пастаянны маніторынг аперацый.

Enhanced due diligence (EDD). Прымяняецца да кліентаў з павышанай рызыкай (палітычна значныя асобы, асобы з юрысдыкцый павышанай рызыкі па FATF, аперацыі звыш устаноўленых парогаў, нестандартныя крыніцы сродкаў). Для грамадзяніна Беларусі, які пераводзіць сродкі з BY-крыніц за мінулыя гады, банк можа запатрабаваць разгорнутыя пацвярджэнні (працоўныя кантракты, падатковыя дэкларацыі, дагаворы продажу актываў у BY).

Закрыццё рахунку банкам. Магчыма па падставах AML і санкцыйнага камплаенсу ва ўстаноўленым парадку, з апавяшчэннем і вяртаннем сродкаў. Абскарджванне — праз тыя ж каналы (Lietuvos bankas, VVTAT, суд).

SEPA. Літва — удзельніца SEPA. Пераводы ў еўра ў межах SEPA — па стандартах EBA Clearing.

SEPA Instant. Імгненныя SEPA-пераводы даступныя ў большасці буйных літоўскіх банкаў.

Плацёжныя карты. Visa і Mastercard — стандарт. Большасць банкаў выпускаюць дэбетавыя і крэдытныя карты пры адкрыцці рахунку.

Smart-ID і Mobile-ID — стандартныя сродкі электроннага подпісу і аўтэнтыфікацыі ў банкаўскіх інтэрфейсах.

Indėlių ir investicijų draudimo fondas (IIDF) — літоўскі фонд страхавання ўкладаў. Імплементуе Дырэктыву 2014/49/UE: гарантаваная сума — 100 000 еўра на ўкладчыка на банк. Сайт — iidf.lt.

Пры надыходзе страхавога выпадку (адкліканне ліцэнзіі ў банка-ўдзельніка) выплата вырабляецца IIDF ва ўстаноўлены тэрмін.

Шэраг беларускіх банкаў адключаны ад SWIFT у адпаведнасці з рашэннямі ЕС у рамках Рэгламента 765/2006 і наступных змен. Актуальны пералік — на старонцы санкцый ЕС Савета ЕС.

Для канкрэтнага пераводу прымяняюцца санкцыйная праверка, AML-камплаенс і стандартныя банкаўскія правілы. Альтэрнатыўныя каналы — небанкаўскія пераводы (Western Union, MoneyGram), плацёжныя правайдары (Wise, Revolut), пры захаванні іх умоў і санкцыйных правіл ЕС.

Lietuvos bankas — фінансавы рэгулятар, нагляд за банкамі, страхавымі, інвестыцыйнымі і плацёжнымі інстытутамі. Скаргі спажыўцоў фінансавых паслуг — праз інтэрфейс на lb.lt. Падрабязна — Рэгулятары.

VVTAT (Valstybinė vartotojų teisių apsaugos tarnyba) — Дзяржаўная служба абароны правоў спажыўцоў. Сайт — vvtat.lt.

Суд. Канчатковая інстанцыя — агульны суд (або спецыялізаваны адміністрацыйны суд пры аспрэчванні дзеянняў публічных органаў).

Асобныя банкі прымяняюць узмоцненую EDD да кліентаў — грамадзян Беларусі без літоўскага ВНЖ або без працяглай гісторыі адносін з банкам. Гэта не забарона на адкрыццё рахунку; абгрунтаванне адмовы павінна адпавядаць закону. Пры адмове — шлях праз права на базавы плацёжны рахунак і праз скаргу ў Lietuvos bankas. Падрабязна — Спецыфіка для беларусаў.

Godze не надае фінансавых або юрыдычных кансультацый. Гэтая старонка — карта літоўскіх банкаўскіх нормаў са спасылкамі на акты, не індывідуальнае прымяненне да справы.