Сям'я.

Рэгуляванне — Codice Civile (artt. 79–142) + Codice della famiglia.

Хто можа браць шлюб: любы паўналетні (ад 18 гадоў, выключэнні з 16 пры дазволе суда), незалежна ад грамадзянства, пры адсутнасці дзеючых папярэдніх шлюбаў.

Дакументы для замежніка:

— Пасведчанне аб нараджэнні з краіны паходжання (з апастылем і прысяжным перакладам).

— Nulla osta al matrimonio — даведка ад консульства краіны грамадзянства аб адсутнасці перашкод для шлюбу. Для грамадзян Беларусі — выдаецца пасольствам BY у Італіі (Рым) або бліжэйшым консульствам. Часта патрабуе свежае пасведчанне аб нараджэнні з BY.

— Для разведзеных — пасведчанне аб разводзе з апастылем і перакладам.

— Для ўдаўцоў — пасведчанне аб смерці жонкі/мужа.

— Дакумент пасведчання асобы.

Pubblicazioni di matrimonio: за 11 дзён да шлюбу падача ў Comune (па адрасе residenza аднаго з маладых). Аб'ява вывешваецца на 8 дзён. Шлюб — пасля гэтага тэрміну.

Тыпы шлюбу: civile (у municipio), concordatario (рэлігійны з грамадзянскімі эфектамі), religioso па іншым кульце (з trascrizione праз консульскі або царкоўны шлях).

Permesso па шлюбе: permesso per coesione familiare (калі адзін муж/жонка ўжо legalmente пражывае) або для замежніцы/замежніка, які выйшаў замуж за італьянца — automatica iscrizione ў anagrafe + permesso «vie privée et familiale»-эквівалент.

L. 76/2016 (Legge Cirinnà) увяла unione civile для аднаполых пар (фармальна не «шлюб», але амаль усе эфекты эквівалентныя: спадчына, alimenti, агульнае прозвішча, падатковыя льготы).

Для замежнікаў тыя ж дакументы, што і для шлюбу. Працэдура аналагічная. Permesso per «coesione familiare» праз unione civile — раўнацэнны шлюбнаму.

Convivenza di fatto (фактычнае сужыццё): для рознаполых і аднаполых пар. Рэгіструецца ў Comune, дае абмежаваны набор правоў (візіту ў бальніцы, спадчынныя абароны), але не дае permesso di soggiorno ў большасці выпадкаў.

Для беларусаў: Беларусь не прызнае аднаполыя шлюбы і unione civile. Дакументы з BY (пасведчанне аб нараджэнні, nulla osta) выдаюцца тыя ж; палітычных перашкод з боку італьянскага права няма.

Рэгуляванне — ст. 29 D.Lgs. 286/1998 (TUI) + art. 29 commento Brocardi.

Хто можа запытваць: замежнік з permesso di soggiorno (мінімум 1 год дзеяння) або з carta di soggiorno UE soggiornante lungo periodo.

Каго можна ўз'яднаць:

— Жонку/мужа (не ў фактычным разрыве).

— Непаўналетніх дзяцей (да 18 гадоў, сваіх або жонкі/мужа).

— Паўналетніх дзяцей пры інваліднасці або немагчымасці самазабеспячэння.

— Бацькоў пры адсутнасці ўласных сродкаў і іншых дзяцей у краіне паходжання, або пры наяўнасці сур'ёзных мед. падстаў (толькі калі ўзрост >65 і іншыя дзеці не могуць падтрымліваць).

Патрабаванні да таго, хто запытвае:

— Даход: гадавы мінімум €6947,33 (≈€534,41/месяц) для аднаго члена сям'і. +50% за кожнага наступнага члена. Крыніца — Sportello Unico Immigrazione, абнаўляецца штогод.

— Адпаведнае жыллё: адпавядае санітарным нормам, памер прапарцыянальны сям'і. Idoneità abitativa — выдаецца Comune або ASL.

— Медыцынская страхоўка для тых, хто ўз'ядноўваецца (на момант уезду, да iscrizione SSN).

Для бежанцаў і асоб з protezione sussidiaria: патрабаванні да даходу, жылля і страхоўкі не прымяняюцца (ст. 29-bis TUI). Гэта крытычна важна: status rifugiato дае права на ўз'яднанне без бар'ераў.

Працэдура: праз Sportello Unico Immigrazione пры Prefettura. Падача анлайн праз portale ALI. Nulla osta выдаецца ў 90 дзён. Пасля — той, хто ўз'ядноўваецца, падае візу D у італьянскім консульстве ў краіне пражывання. Уезд у Італію → permesso di soggiorno per motivi familiari ў Questura.

Падрабязная інструкцыя — на сайце Prefettura. Агульны партал інтэграцыі — integrazionemigranti.gov.it.

Нараджэнне ў Італіі: рэгіструецца ў anagrafe Comune у 10 дзён (аб'яву звычайна робіць бальніца, бацькі могуць зрабіць самі). Атрымліваюць пасведчанне аб нараджэнні (certificato di nascita) і codice fiscale.

Грамадзянства дзіцяці: Італія не мае аўтаматычнага ius soli. Дзіця замежнікаў, якое нарадзілася ў Італіі, атрымлівае грамадзянства бацькоў (для Беларусі і большасці краін — успадкоўвае нацыянальнасць бацькоў праз консульства).

«Ius soli parziale»: дзіця, народжанае ў Італіі ў замежных бацькоў і якое пражыло тут бесперапынна да 18 гадоў, можа папрасіць грамадзянства на працягу года пасля 18-годдзя (ст. 4 L. 91/1992). Ужываецца рэдка з-за бюракратычных перашкод з residenza.

Permesso для дзіцяці: да 14 гадоў упісваецца ў permesso бацькі/маці. З 14 гадоў — асобны permesso (па той жа падставе, што ў бацькі/маці).

Прызнанне бацькоўства: аўтаматычна пры народжаных у шлюбе. Без шлюбу — бацька можа прызнаць (riconoscimento) у anagrafe або ў натарыуса; маці прызнаецца аўтаматычна фактам родаў. Для замежных пар з зарэгістраваным шлюбам у краіне паходжання — часам патрабуецца trascrizione шлюбу ў Італіі для спрашчэння.

Структура італьянскай школы:

— Asilo nido (0–3): не абавязковы, прыватны або дзяржаўны (Comune), з чэргамі.

— Scuola dell'infanzia (3–6): не абавязковая, але амаль усе ідуць.

— Scuola primaria (6–11): 5 гадоў, абавязковая.

— Scuola secondaria di primo grado (11–14): 3 гады, абавязковая.

— Scuola secondaria di secondo grado (14–19): абавязковая да 16 гадоў, выбар liceo / istituto tecnico / professionale.

Абавязковая адукацыя — ад 6 да 16 гадоў, для ўсіх дзяцей фізічна знаходзячыхся ў Італіі, незалежна ад статусу бацькоў (ст. 38 D.Lgs. 286/1998). Школа не мае права адмовіць у запісе з-за адсутнасці дакументаў або незаконнага статусу бацькоў.

Запіс (iscrizione): у студзені папярэдняга года праз Iscrizioni online на сайце Ministero. Позні запіс — напрамую ў школу, асабліва для дзяцей, якія прыехалі на працягу навучальнага года.

Школа без італьянскай: пры паступленні дзіця залічваецца ў клас па ўзросце (з некаторай гнуткасцю), школа арганізуе курсы італьянскай для замежнікаў (laboratorio L2, мерапрыемствы CPIA). Гл. Адукацыя.

Пошук школы: Scuola in Chiaro — афіцыйная база Ministero з інфармацыяй аб кожнай школе.

Assegno Unico e Universale per i figli — галоўная сямейная дапамога, дзейнічае з сакавіка 2022. Рэгулюецца D.Lgs. 230/2021.

Памер на 2026: €58,30 мінімум (без ISEE або >€46 582) да €203,80 максімум (пры ISEE да €17 468). Для дзяцей з інваліднасцю — асобныя надбаўкі. Да 18 гадоў — поўная сума; 18–21 пры ўмовах (вучоба, праца няпоўная) — 50%.

Хто мае права: рэзідэнты Італіі незалежна ад грамадзянства — італьянцы, ЕС-грамадзяне, асобы з permesso di soggiorno для працы або сям'і або са статусам protezione internazionale, асобы з carta di soggiorno UE.

Рэформа 2026: у 2026 годзе адменена патрабаванне двухгадовай residenza, цяпер права ўзнікае з першага месяца residenza ў Італіі (гл. ASGI).

Уключаюцца дзеці-рэзідэнты іншых ЕС-краін: важна для сем'яў, дзе адзін з бацькоў у Італіі, а дзеці засталіся ў краіне ЕС. Беларусь, на жаль, не пакрываецца.

Падача: праз INPS анлайн, раз на год (з пацвярджэннем ISEE праз CAF або INPS). Падрабязней — INPS Assegno Unico 2026.

Італія мае двухступеністую сістэму: спачатку separazione (юрыдычнае падзел), потым — divorzio (канчатковае скасаванне шлюбу).

Separazione consensuale: пара дамаўляецца аб умовах (alimenti, дзеці, маёмасць), падае праз адваката ў Tribunale або праз negoziazione assistita. Тэрмін 6 месяцаў да магчымасці падаць на развод.

Separazione giudiziale: адзін з мужа/жонкі падае без згоды іншага. Tribunale вырашае ўмовы. Тэрмін да разводу — 1 год.

Divorzio: пасля праходжання сепарацыі. Можа быць consensuale (хутка) або giudiziale (складаней).

Эфект на permesso di soggiorno: permesso per coesione familiare захоўваецца да канца бягучага тэрміну, потым можа быць канвертаваны ў lavoro/studio пры выкананні ўмоў. Калі развод адбываецца ў першыя 3 гады шлюбу і няма агульных дзяцей — permesso можа быць адкліканы (ст. 30 c. 1-bis TUI).

Domestic violence: пры разводзе з-за гвалту — permesso захоўваецца без умовы на даход (ст. 18-bis TUI), ёсць спецыяльны permesso per casi speciali.

Дзеці: сумесная апека (affidamento condiviso) — стандартная практыка. Mantenimento (аліменты) — вызначаецца Tribunale, звычайна ~30% даходу для аднаго дзіцяці, ~50% для двух.

Codice della famiglia ўстанаўлівае сумесную responsabilità genitoriale да 18 гадоў, незалежна ад шлюбнага статусу бацькоў.

Tribunale per i Minorenni: спецыялізаваны суд, які вырашае спрэчкі па дзецях, абмежаванне/пазбаўленне бацькоўскіх правоў, апеку, абарону ад гвалту ў сям'і.

Servizi Sociali: муніцыпальная служба, якая маніторыць сем'і ў цяжкай сітуацыі. Можа быць карыснай — псіхалагічная падтрымка, матэрыяльная дапамога — але і мець наглядныя функцыі (vigilanza), асабліва пры сігналах ад школы або бальніц.

Абарона ад гвалту: centri antiviolenza ў кожным рэгіёне, бясплатна. Нумар нацыянальнай гарачай лініі — 1522 (шматмоўны). Permesso per casi speciali (ст. 18-bis TUI) для ахвяр.

UNICEF / Save the Children: спецыялізаваныя праграмы падтрымкі дзяцей-мігрантаў і суправаджэння сем'яў.

Сям'я засталася ў BY, вы ў Італіі. Стратэгія — ricongiungimento familiare. Даход і жыллё — галоўныя перашкоды. Калі ёсць permesso rifugiato/protezione sussidiaria — патрабаванні адменены. Час ад падачы да прыезду — 6–18 месяцаў тыпова.

Дакументы з BY для шлюбу/ricongiungimento. Пасведчанні аб нараджэнні, аб шлюбе, аб разводзе — усе з апастылем Беларусі і прысяжным перакладам. Беларусь — член Гаагскай канвенцыі з 1992 (далучылася пасля распаду СССР). Пераклад звычайна праз рускую (BY → руская афіцыйная → IT прысяжны пераклад). Падрабязней — у раздзеле Дакументы.

Дзеці-беларусы ў італьянскай школе. Вучэбная праграма з разуменнем адаптуе — ёсць laboratorio L2 (італьянская як L2), курсы для не-італамоўных. CPIA для падлеткаў. Настаўнікі звычайна разумеюць, што пераход патрабуе часу. Школа не мае права адмовіць у прыёме за адсутнасць дакументаў.

Рэгістрацыя шлюбу BY у Італіі. Патрабуецца trascrizione ў Comune праз консульства Італіі ў Мінску (калі шлюб заключаны ў BY да пераезду) або напрамую ў Comune (калі ёсць арыгінал дакумента з апастылем). Trascrizione патрэбна для таго, каб шлюб уплываў на permesso, падаткі, спадчыну ў Італіі.

Развод у змяшанай сям'і (BY/IT). Калі абодва з мужа/жонкі — рэзідэнты Італіі, прымяняецца італьянскае права. Калі адзін у BY — складаней, можа прымяняцца Рэгламент EU «Rome III» або канвенцыі (калі дзейнічае з BY). Патрэбен міжнародны прыватны юрыст.

— Permessi di soggiorno — permesso per motivi familiari, coesione familiare.

— Здароўе — цяжарнасць, дзеці, consultorio familiare.

— Адукацыя — школа, прызнанне дыпломаў дзяцей.

— Дакументы — пераклады пасведчанняў, апастыль, trascrizione.

— Грамадзянство — натуралізацыя па шлюбе (2/3 гады) і для дзяцей.

— Арганізацыі дапамогі — Caritas, Centro Astalli, абарона жанчын і дзяцей.

Godze не прадстаўляе сямейных юрыдычных кансультацый. Гэтая старонка — агульная карта правоў і працэдур. Для змяшаных міжнародных спраў (асабліва з BY-вузламі) — звяртацца да спецыялізаванага адваката па diritto internazionale privato. ← Усе тэмы па Італіі