Дакументы.

PESEL — нацыянальны адзінаццацізначны ідэнтыфікацыйны нумар фізічнай асобы ў Польшчы. Без яго для замежніка непаўнавартасна працуюць банк, падатковая, медыцынская сістэма, школа, электронныя дзяржпаслугі. Рэгулюецца ustawą o ewidencji ludności.

Аўтаматычнае прысваенне. Калі замежнік афармляе meldunek (рэгістрацыю па месцы жыхарства) на тэрмін звыш 30 дзён, PESEL прысвойваецца аўтаматычна ў рамках працэдуры рэгістрацыі.

Праз заяву. Калі meldunek аформіць немагчыма або яго няма, а PESEL патрабуецца (банк, працадаўца, школа, ZUS, urząd skarbowy), яго можна атрымаць, падаўшы заяву ў urzędzie gminy (мэрыі) па месцы знаходжання. Паслуга бясплатная. Поўная працэдура і форма заявы — gov.pl · uzyskaj numer PESEL — usługa dla cudzoziemców.

Дакументы. Дакумент, які сведчыць асобу (пашпарт, у асобных выпадках іншы дакумент), і дакумент, які пацвярджае прававую падставу для запыту PESEL (запыт працадаўцы, школы, банка і г.д.). З 1 студзеня 2026 г. для грамадзян краін па-за ЕС падача — толькі асабіста; праз прадстаўніка або поштай не дапускаецца.

Meldunek — публічна-прававы абавязак зарэгістравацца па месцы знаходжання ў Польшчы. Замежнік абавязаны зарэгістравацца, калі знаходзіцца ў адным месцы ў Польшчы даўжэй за 30 дзён. Абавязак распаўсюджваецца на асоб з візай, у бязвізавым рэжыме і ўладальнікаў дазволаў на знаходжанне.

Дзе і як. Асабіста ў urzędzie gminy (для буйных гарадоў — wydział spraw obywatelskich мэрыі) па месцы знаходжання. Рэгістрацыя бясплатная.

Дакументы. Дзеючы дакумент, які сведчыць асобу (пашпарт, у асобных выпадках Karta pobytu), і дакумент, які пацвярджае прававы тытул на памяшканне (умова найму, акт уласнасці, згода ўласніка). Калі ўласнік адмаўляецца даць згоду на рэгістрацыю, гміна можа зарэгістраваць «па факце пражывання» па запыце зацікаўленай асобы — гэта адміністрацыйная працэдура.

Віды meldunku: stały (пастаянны — для тых, хто пражывае з намерам застацца пастаянна) і czasowy (часовы — да пэўнай даты, да 3 гадоў з падаўжэннем).

Karta pobytu — пластыкавы дакумент, які urząd wojewódzki выдае замежніку пасля станоўчага рашэння аб выдачы zezwolenia na pobyt (czasowy, stały альбо rezydenta długoterminowego UE).

Што пацвярджае. Асобу замежніка на тэрыторыі Польшчы і факт наяўнасці дазволу на знаходжанне. У перыяд дзеяння Karta pobytu пацвярджае ідэнтычнасць уладальніка ў адносінах з польскімі органамі. Падрабязней у slowniku pojęć Wydziału Spraw Cudzoziemców.

Што не пацвярджае. Karta pobytu — не праязны дакумент. Для перасячэння мяжы — патрэбен нацыянальны пашпарт. У кантактах з органамі іншых дзяржаў Шэнгена Karta pobytu звычайна ўспрымаецца як пацвярджэнне права на знаходжанне ў Польшчы, не як паўнавартаснае пасведчанне асобы.

Падача і абнаўленне. Праз партал mos.cudzoziemcy.gov.pl (Moduł Obsługi Spraw — адзіная электронная кропка для міграцыйных працэдур) альбо асабіста ў urzędzie wojewódzkim. Тэрмін і ўмовы — у тэме Карты ВНЖ.

PDT-C — польскі дакумент сведчання асобы замежніка, які выдаецца вузкаму колу асоб: асобе без грамадзянства (апатрыду), якая пражывае ў Польшчы, калі выдача ў інтарэсах Рэспублікі Польшча; ахвяры гандлю людзьмі; непаўналетняму апатрыду, які нарадзіўся ў Польшчы без бацькоўскай апекі.

Што пацвярджае. Толькі ідэнтычнасць. Не пацвярджае грамадзянства, не дазваляе перасячэнне мяжы, не легалізуе знаходжанне (для знаходжання патрэбныя асобная віза або zezwolenie).

Тэрмін і кошт. Выдаецца на 1 год; працягваецца. Стандартная плата — 100 zł, ільготная (для непаўналетніх, студэнтаў і асоб у цяжкай фінансавай сітуацыі) — 50 zł.

Падача. Асабіста ў wydziale spraw cudzoziemców urzędu wojewódzkiego па месцы жыхарства. Узор працэдуры — WSC Pomorskie · polski dokument tożsamości.

Важна для беларусаў. Калі ў вас захоўваецца беларускае грамадзянства, нават пры скончаным пашпарце, шлях праз PDT-C закрыты — гэта дакумент для апатрыдаў. Альтэрнатывы пры заканчэнні пашпарта BY — у тэме Спецыфіка для беларусаў.

Polski dokument podróży dla cudzoziemca — польскі праязны дакумент, які замяняе пашпарт для перасячэння мяжы асобамі, якія легальна пражываюць у Польшчы, але аб'ектыўна пазбаўлены магчымасці атрымаць пашпарт сваёй краіны.

Хто мае права. Згодна з ustawie o cudzoziemcach — асоба са status uchodźcy, ochrona uzupełniająca альбо zgoda na pobyt ze względów humanitarnych, якая страціла свой праязны дакумент, у выпадку яго знішчэння, заканчэння тэрміну або аб'ектыўнай немагчымасці атрымаць новы пашпарт ад краіны паходжання. Падрабязна — migrant.poznan.uw.gov.pl · polski dokument podróży і Centrum Pomocy Prawnej im. Haliny Nieć · polski dokument podróży.

Тэрмін. Выдаецца на 1 год, дазваляе шматразовае перасячэнне мяжы на працягу тэрміну дзеяння.

Падача. Асабіста ў urzędzie wojewódzkim па месцы жыхарства. Орган прымае адміністрацыйнае рашэнне — станоўчае альбо адмоўнае.

Tymczasowy polski dokument podróży dla cudzoziemca. Часовы праязны дакумент, які выдаецца ў выключных сітуацыях, у тым ліку калі замежнік, які легальна знаходзіцца ў Польшчы, страціў нацыянальны дакумент за мяжой і не можа вярнуцца. Падача — праз консулата RP за мяжой альбо wojewody.

Profil zaufany — дзяржаўная электронная ідэнтычнасць, эквівалент кваліфікаванага электроннага подпісу ў большасці дзяржаўных паслуг. Даступны замежніку пры ўмове наяўнасці PESEL.

Як атрымаць. Тры шляхі:

— анлайн, праз банкаўскі рахунак у адным з банкаў, якія падтрымліваюць пацвярджэнне profil zaufany (PKO BP, Pekao SA, ING, mBank, Millennium, Santander, Inteligo, BOŚ, Velo, Banki Spółdzielcze, Envelo ад Poczty Polskiej);

— анлайн з выкарыстаннем e-dowodu (для тых, у каго польскі dowód osobisty з электронным пластом — не дастасоўваецца да замежнікаў без польскага грамадзянства);

— праз пацвярджэнне ў punkcie potwierdzającym (напрыклад, urząd gminy, urząd skarbowy, ZUS, асобныя банкі — спіс на gov.pl · profil zaufany).

mObywatel. Мабільнае прыкладанне дзяржаўных лічбавых дакументаў. Пасля стварэння profil zaufany і ўстаноўкі прыкладання даступныя mDowód (лічбавы эквівалент пасведчання для грамадзян РП), mPrawo Jazdy, eRecepta, шэраг інтэграваных паслуг (CEIDG, ZUS, urząd skarbowy). Для замежнікаў функцыянал часткова абмежаваны — напрыклад, mDowód паўнавартасна даступны толькі грамадзянам РП. Падрабязней — gov.pl · mObywatel.

Transkrypcja — перанос замежнага акта грамадзянскага стану (нараджэння, шлюбу, разводу, смерці) у польскі рэестр актаў грамадзянскага стану (rejestr stanu cywilnego). Рэгулюецца ustawą prawo o aktach stanu cywilnego (Dz.U. 2014 poz. 1741 са зменамі).

Хто можа падаць. Асоба, да якой адносіцца акт, або асоба, якая мае прававы інтарэс (напрыклад, член сям'і для мэт спадчыны).

Дзе. Асабіста ў любым urzędzie stanu cywilnego (USC) ў Польшчы. Праз консула — калі заяўнік за мяжой.

Дакументы. Арыгінал замежнага акта грамадзянскага стану альбо яго завераная копія, апастыль (для дакументаў з краін — удзельніц Гаагскай канвенцыі 1961 г., уключаючы Беларусь), tłumaczenie przysięgłe на польскую, заява, пацвярджэнне аплаты opłaty skarbowej.

Кошт. Opłata skarbowa — 50 zł за транскрыпцыю (актуальна на 2026 г.; праверыць актуальную стаўку).

Калі абавязковая. Транскрыпцыя абавязковая для грамадзяніна РП, які жадае атрымаць польскі дакумент, аформлены на падставе замежнага акта (напрыклад, змяненне прозвішча пасля шлюбу за мяжой для грамадзяніна РП). Для замежніка — добраахвотная, але неабходная для большасці польскіх працэдур, якія патрабуюць пацвярджэння сямейнага становішча.

Узор працэдуры — Warszawa 19115 · przeniesienie zagranicznego dokumentu stanu cywilnego — transkrypcja.

Дакументы на беларускай, рускай і іншых замежных мовах для выкарыстання ў польскіх працэдурах патрабуюць tłumaczenia przysięgłego — заверанага перакладу прысяжнага перакладчыка, унесенага ў рэестр Міністра юстыцыі. Пошук — BIP Ministerstwa Sprawiedliwości · Lista tłumaczy przysięgłych; альтэрнатыўна — dane.gov.pl · lista tłumaczy przysięgłych.

Apostille. Беларусь — удзельнік Гаагскай канвенцыі 1961 г. (з 16 чэрвеня 1992 г.), таму беларускія афіцыйныя дакументы для выкарыстання ў Польшчы не патрабуюць консульскай легалізацыі — дастаткова апастыля, які прастаўляецца кампетэнтным беларускім органам (МЗС, Мінадукацыі, Мінюст РБ). Статус канвенцыі — HCCH · Apostille Convention status table.

Парадак: спачатку апастыль у Беларусі на арыгінале (або натарыяльнай копіі) → прысяжны пераклад дакумента разам з апастылем у Польшчы → выкарыстанне ў польскай працэдуры. Калі апастыль адсутнічае, польскі орган мае права адмовіць у прыняцці дакумента.

Падрабязна пра калізіі Дэкрэта 278 і праблемы з атрыманнем апастыля ў Беларусі — у тэме Спецыфіка для беларусаў.

Замежнік, які валодае нацыянальным вадзіцельскім пасведчаннем, выдадзеным за мяжой, абавязаны абмяняць яго на польскае, калі мае намер знаходзіцца ў Польшчы даўжэй вызначанага тэрміну. Рэгулюецца ustawą o kierujących pojazdami.

Калі абмен абавязковы. Замежнае вадзіцельскае, выдадзенае дзяржавай — удзельніцай Венскай канвенцыі аб дарожным руху (1968) і Жэнеўскай канвенцыі (1949), дзейнічае ў Польшчы на працягу ўстаноўленага тэрміну знаходжання вадзіцеля (як правіла, да 6 месяцаў з даты атрымання karty pobytu альбо на працягу тэрміну дзеяння візы), пасля чаго падлягае абмену.

Дзе. У starostwie powiatowym па месцы жыхарства (для гарадоў на правах powiatu — urząd miasta, для Варшавы — Biuro Administracji i Spraw Obywatelskich). Поўная працэдура — gov.pl · wymień zagraniczne prawo jazdy na polskie.

Дакументы. Заява, арыгінал замежнага вадзіцельскага, яго tłumaczenie przysięgłe, фота, пацвярджэнне аплаты, у асобных выпадках — пацвярджэнне аўтэнтычнасці даных, выдадзенае консульствам краіны паходжання. Для беларускіх вадзіцельскіх — агляд практыкі і цяжкасцей з 2022–2024 гг. гл. Rzecznik Praw Obywatelskich · pismo w sprawie wymiany białoruskich praw jazdy.

Беларусь — удзельнік Венскай канвенцыі аб дарожным руху, што аблягчае ўзаемнае прызнанне правоў. Абмен у большасці выпадкаў — адміністрацыйны, без неабходнасці пераздаваць экзамены, калі замежнае пасведчанне дзеючае на момант абмену.

— Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (PESEL, meldunek).

— Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (transkrypcja, USC).

— Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Karta pobytu, PDT-C, polski dokument podróży).

— Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (абмен вадзіцельскага).

— Konwencja haska 1961 r. o zniesieniu wymogu legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych (апастыль).

Поўныя тэксты — на ISAP · Internetowy System Aktów Prawnych. Карта прававых крыніц — у тэме Прававыя крыніцы.

Godze не прадастаўляе юрыдычных кансультацый. Старонка — каркас для арыентацыі, не прымяненне да канкрэтнай справы. Для індывідуальнай дапамогі — гл. Арганізацыі дапамогі.

← Усе тэмы па Польшчы