Жыллё.

Арэнда жылога памяшкання рэгулюецца главой Civilinis kodeksas аб найме жылых памяшканняў. Дагавор арэнды (nuomos sutartis) — пісьмовы дакумент, у якім фіксуюцца прадмет (адрас, апісанне памяшкання), тэрмін, памер арэнднай платы, дэпазіт, парадак аплаты камунальных паслуг, абавязкі бакоў, падставы і парадак скасавання.

Актуальная рэдакцыя Грамадзянскага кодэкса — у e-tar.lt.

Дагавор арэнды можа быць зарэгістраваны ў Рэестры нерухомасці пры Registrų centras. Рэгістрацыя дае абарону арандатару пры пераходзе права ўласнасці на жыллё (новы ўласнік звязаны ўмовамі зарэгістраванага дагавора) і пры іншых спрэчках.

Рэгістрацыя ініцыюецца любым з бакоў дагавора; для рэгістрацыі неабходна натарыяльнае засведчанне дагавора альбо іншы фармат, які адпавядае патрабаванням Рэестра.

Памер дэпазіту вызначаецца дагаворам; тыповая практыка — 1–2 месячныя арэндныя плацяжы. Дэпазіт вяртаецца арандатару пры скасаванні дагавора пры адсутнасці прычыненай шкоды і запазычанасці па плацяжах.

Рэгуляванне дэпазіту ў Грамадзянскім кодэксе менш дэталізавана, чым у шэрагу іншых еўрапейскіх юрысдыкцый; рэкамендуецца фіксаваць у дагаворы канкрэтныя ўмовы вяртання.

Дэкларацыя месца жыхарства (gyvenamosios vietos deklaravimas) у здымнай кватэры рэгулюецца Gyvenamosios vietos deklaravimo įstatymas. Паводле агульнага правіла дэкларацыя праводзіцца з пісьмовай згоды ўласніка жылля.

Дэкларацыя без згоды ўласніка. Закон прадугледжвае спецыяльны парадак дэкларавання без згоды ўласніка, калі арандатар фактычна пражывае па адрасе і не можа атрымаць згоду. У гэтым выпадку муніцыпалітэт паведамляе ўласніку аб дэкларацыі; уласнік можа аспрэчыць дэкларацыю ва ўстаноўленым парадку.

Дэкларацыя — публічна-прававы абавязак; яе адсутнасць можа ствараць праблемы пры ВНЖ-працэдурах, пры працы з банкам, са школай дзіцяці. Падрабязна — Дакументы.

Па пагадненні бакоў. Бакі могуць скасаваць дагавор у любы момант па пагадненні.

Па ініцыятыве арандатара. З захаваннем тэрміну апавяшчэння, устаноўленага дагаворам або Грамадзянскім кодэксам.

Па ініцыятыве арандадаўца. Толькі па падставах, пералічаных у Грамадзянскім кодэксе (істотнае парушэнне дагавора арандатарам, неаплата, выкарыстанне памяшкання не па прызначэнні і іншыя). Скасаванне ў аднабаковым парадку патрабуе захавання працэдуры (апавяшчэнне, разумны тэрмін устаранення парушэння).

Прымусовае высяленне. Праз суд. Выкананне — судовы выканаўца (antstolis). Абарона правоў арандатара ў працэсе высялення — агульныя нормы грамадзянскага працэсу.

Socialinis būstas — сацыяльнае жыллё з муніцыпальнага фонду, прадастаўляецца на ўмовах, устаноўленых законам і муніцыпальнымі актамі. Базавае рэгуляванне — Lietuvos Respublikos paramos būstui įsigyti ar išsinuomoti įstatymas. Права заявіць — у асоб, якія адпавядаюць крытэрыям даходу і маёмаснай забяспечанасці.

Хто можа прэтэндаваць. Грамадзяне Літвы і замежнікі з пастаянным дазволам на пражыванне (LNG) або са статусам доўгатэрміновага рэзідэнта ЕС; для асобных катэгорый — уладальнікі міжнароднай абароны на ўстаноўленых умовах.

Падача. У savivaldybės administracija па месцы жыхарства. Чарга, праверка маёмаснага становішча, перыядычнае пацвярджэнне падстаў.

Для сем'яў і для асобных катэгорый замежнікаў з доўгай законнай прывязкай да Літвы прадугледжаны праграмы падтрымкі: субсідыі на першы ўзнос па іпатэцы для маладых сем'яў, кампенсацыя арэнды для асобных катэгорый, падтрымка для асоб з інваліднасцю. Умовы і формы — у законе аб падтрымцы набыцця і арэнды жылля і на сайтах муніцыпалітэтаў.

Дыскрымінацыя пры прадастаўленні тавараў і паслуг (уключаючы арэнду жылля) па падставах, пералічаных у Lygių galimybių įstatymas (грамадзянства, этнічнасць, мова, рэлігія, пол, узрост, інваліднасць, сексуальная арыентацыя і інш.), забароненая. Скаргі — Lygių galimybių kontrolierius (Упаўнаважаны па роўных магчымасцях).

Магчымы таксама іск у агульны суд аб кампенсацыі маральнай і матэрыяльнай шкоды.

Літоўская сістэма дапамогі бездомным уключае муніцыпальныя начлежкі, праграмы часовага размяшчэння, паслугі сацыяльных работнікаў. Каардынацыя — на ўзроўні муніцыпалітэта (аддзелы сацыяльных паслуг) і партнёрскіх НДА (Caritas Lithuania, Літоўскі Чырвоны Крыж).

Для ўладальнікаў міжнароднай абароны даступна часовае размяшчэнне ў рамках дзяржаўнай праграмы інтэграцыі.

Пры арэндзе ў прыватных арандадаўцаў могуць прад'яўляцца павышаныя патрабаванні (больш працяглы дэпазіт, паручыцель, пацвярджэнне даходу) — гэта не супярэчыць закону, калі прымяняецца аднолькава да ўсіх патэнцыйных арандатараў. Калі патрабаванні прад'яўлены выбарачна на падставе грамадзянства — магчымы зварот да Lygių galimybių kontrolierius.

Godze не дае юрыдычных кансультацый па жыллёвых спрэчках. Гэтая старонка — карта літоўскіх норм са спасылкамі на акты, не індывідуальнае прымяненне да справы.