Жыллё.

Арэнда жылля рэгулюецца Bürgerliches Gesetzbuch (BGB), §§535–580a. Пісьмовы дагавор — стандарт, але вусны таксама сапраўдны.

Mietvertrag на нявызначаны тэрмін (unbefristet) — агульны выпадак. Скасаванне арандадаўцам — толькі па падставах §573 BGB (Eigenbedarf, істотнае парушэнне абавязкаў арандатарам, эканамічная перашкода).

Befristeter Mietvertrag (тэрміновы) — дапушчальны толькі пры наяўнасці абгрунтаванай прычыны па §575 BGB (прадстаячае асабістае выкарыстанне, рэканструкцыя і іншае).

Staffelmiete / Indexmiete — арэндная плата з загадзя ўстаноўленым павышэннем (Staffel — канкрэтныя сумы; Index — прывязка да індэкса спажывецкіх цэн).

Kaution па §551 BGB — забяспечвальны дэпазіт. Максімум — тры Kaltmieten (без камунальных плацяжоў). Можа аплачвацца адначасова або трыма роўнымі часткамі.

Арандадавец абавязаны захоўваць Kaution асобна ад уласнай маёмасці і пад працэнт (або перадаць у Mietkautionssparkonto/Bürgschaft). Вяртанне — пасля заканчэння арэнды і задавальнення магчымых прэтэнзій, звычайна на працягу 3–6 месяцаў.

Альтэрнатыва: Mietbürgschaft (банкаўская або страхавая гарантыя) — без адтоку ліквіднасці, але са штогадовай прэміяй.

Mietpreisbremse (§556d BGB) — абмежаванне пачатковай арэнднай платы ў рэгіёнах з напружаным рынкам жылля. Першая арэндная плата па новым дагаворы не можа перавышаць ortsübliche Vergleichsmiete (тыповая для рэгіёна) больш чым на 10 %.

Рэгіёны з прымяненнем Mietpreisbremse вызначаюцца зямельнай Verordnung. Спіс — на сайтах зямельных міністэрстваў жылля і ў публікацыях Bundesministerium für Wohnen, Stadtentwicklung und Bauwesen (BMWSB).

Mieterhöhung падчас арэнды (§558 BGB) — павышэнне да ortsübliche Vergleichsmiete з паведамленнем і абгрунтаваннем (Mietspiegel, заключэнне эксперта або іншы доказ). Крок павышэння — Kappungsgrenze: 20 % за 3 гады, у напружаных рэгіёнах — 15 %.

Modernisierungsumlage (§559 BGB) — павышэнне пасля мадэрнізацыі жылля, да 8 % гадавых выдаткаў у гадавую арэнду; з абмежаваннямі.

Kündigung арандатара (§573c BGB) — тэрмін паведамлення тры месяцы, у любы час, без абгрунтавання.

Kündigung арандадаўца — толькі па падставах §573 BGB:

— Eigenbedarf (асабістае выкарыстанне арандадаўцам або блізкімі сваякамі);

— істотнае парушэнне абавязкаў арандатарам (працяглая запазычанасць, сур'ёзны ўрон);

— Verwertungshindernis (эканамічная перашкода адпаведнаму выкарыстанню аб'екта).

Тэрмін паведамлення арандадаўцам залежыць ад працягласці арэнды: 3 месяцы (да 5 гадоў), 6 месяцаў (ад 5 да 8), 9 месяцаў (звыш 8).

Fristlose Kündigung (без тэрміну) — пры асабліва цяжкіх парушэннях па §543 BGB.

Арандатар мае права Widerspruch па §574 BGB (Sozialklausel) — супраць скасавання, калі яно стварае асаблівыя цяжкасці.

Высяленне — толькі праз судовае рашэнне і Gerichtsvollzieher (судовы выканаўца). Самастойнае высяленне арандадаўцам (Eigenmacht) — забаронена §858 BGB.

Räumungsklage падаецца ў Amtsgericht. Працэс можа доўжыцца месяцы. Суд можа прадаставіць Räumungsfrist (тэрмін для выезду) па §721 ZPO.

Абарона ад высялення ў зімовы перыяд у Германіі не мае агульнага прававога мараторыя; шэраг зямельных норм і практыка судоў улічваюць сезон.

Wohnberechtigungsschein (WBS) — даведка аб праве на сацыяльнае жыллё для асоб з нізкім даходам. Выдаецца муніцыпалітэтам па заяве. Умовы — гадавы даход ніжэйшы за ўстаноўлены парог; канкрэтныя парогі залежаць ад зямлі.

Sozialer Wohnungsbau — субсідаванае жыллё з абмежаванай арэнднай платай. Доступ — па WBS; размеркаванне — праз муніцыпальную жыллёвую службу або жыллёвыя кампаніі.

Рэгуляванне — Wohnraumförderungsgesetz (WoFG) і зямельныя законы аб сацыяльным жыллі.

Wohngeld па Wohngeldgesetz (WoGG) — субсідыя на аплату жылля для асоб з нізкім даходам, якія не атрымліваюць Bürgergeld, ALG II, AsylbLG. Заява — у Wohngeldstelle горада. Аб'ём залежыць ад даходу, складу сям'і, выдаткаў на жыллё.

З 2023 г. дзейнічае пашыраны Wohngeld Plus з большай сумай і пашыраным колам атрымальнікаў.

Пры страце жылля або яго адсутнасці — зварот у Sozialamt горада (неадкладнае размяшчэнне па §67 SGB XII пры неабходнасці), да гарадскіх службаў па рабоце з бяздомнасцю.

НДА: Caritas, Diakonie, AWO, Deutsches Rotes Kreuz — інтэрнаты, дзённыя цэнтры (Tagesstätte), псіхалагічнае суправаджэнне, дапамога з пошукам жылля. Кантакты — на сайтах зямельных падраздзяленняў.

Без Anmeldung па адрасе — немагчымыя Steuer-ID, банкаўскі рахунак, Aufenthaltstitel. Wohnungsgeberbestätigung (пацвярджэнне арандадаўца) — абавязковы дакумент для Anmeldung па §19 BMG.

Арандадавец абавязаны выдаць Wohnungsgeberbestätigung на працягу двух тыдняў пасля засялення. Адмова або затрымка — парушэнне §19 BMG і можа пацягнуць штраф.

Рэгістрацыя без права арэнды (Scheinanmeldung) — забароненая.

Дыскрымінацыя пры здачы жылля забароненая Allgemeines Gleichbehandlungsgesetz (AGG) па прыкметах расы, этнічнага паходжання, полу, рэлігіі, інваліднасці, узросту, сексуальнай арыентацыі.

Скаргі — у Antidiskriminierungsstelle des Bundes; іскі — Amtsgericht або Landgericht па суме іска. Тэрмін прэтэнзіі — 2 месяцы з інцыдэнту; іск — 3 месяцы.

Антыдыскрымінацыйныя цэнтры зямель і муніцыпалітэтаў аказваюць кансультатыўную падтрымку.

Пры здачы жылля новаму рэзідэнту без SCHUFA-гісторыі частка арандадаўцаў аддае перавагу дадатковым пацвярджэнням: Bürgschaft (паручыцельства), Mietkautionsversicherung, пашыраны дэпазіт, пацвярджэнне працадаўцы. Гэта законная практыка, не дыскрымінацыя.

Адмова па грамадзянстве без іншага абгрунтавання — патэнцыйна падпадае пад AGG; скарга ў ADS.

Godze не прадастаўляе юрыдычных кансультацый. Гэтая старонка — карта правоў у сферы жылля са спасылкамі на нямецкія прававыя акты, не індывідуальнае прымяненне да справы.