Першыя 30 дзён.

Германія — федэрацыя з 16 зямель (Bundesländer). Міграцыйныя кампетэнцыі размеркаваны паміж узроўнямі. Bundesamt für Migration und Flüchtlinge (BAMF) — Федэральнае ведамства па міграцыі і бежанцах, займаецца міжнароднай абаронай, інтэграцыйнымі курсамі і часткай пытанняў грамадзянства. Ausländerbehörde (ABH) — ведамства па справах замежнікаў у кожным горадзе або Landkreis, выдае і прадаўжае Aufenthaltstitel. Bundesagentur für Arbeit (BA) — служба занятасці і ўзгадненне дазволаў на працу. Bundespolizei — федэральная паліцыя, мяжа. Standesamt — ведамства грамадзянскага стану (шлюб, нараджэнне, смерць). Bürgeramt / Einwohnermeldeamt — муніцыпальнае ведамства, афармляе рэгістрацыю па месцы жыхарства.

Зямлю і горад вызначаюць большасць практычных дэталяў: хуткасць працы ABH, бясплатныя моўныя курсы па-за Integrationskurs, доступ да сацыяльнага жылля, школьныя адаптацыйныя праграмы. Прававая база агульная (AufenthG, AsylG, StAG), правапрымяненне — часткова рознае.

Тэксты законаў — на gesetze-im-internet.de.

Anmeldung — рэгістрацыя па месцы жыхарства ў Bürgeramt / Einwohnermeldeamt. Прававая база — Bundesmeldegesetz (BMG). Тэрмін — 14 дзён з моманту ўезду і засялення па адрасе.

Дакументы: пасведчанне асобы або пашпарт, віза або Aufenthaltstitel, Wohnungsgeberbestätigung — пацвярджэнне арандадаўцы або ўладальніка жылля (абавязковы дакумент па §19 BMG; арандадаўца абавязаны выдаць яго на працягу двух тыдняў).

Вынік — Meldebescheinigung (даведка аб рэгістрацыі). Без яе практычна немагчыма: адкрыць банкаўскі рахунак, атрымаць Steuer-ID на фізічны адрас, аформіць страхоўку, запісацца ў ABH, аформіць дзіця ў школу.

Запіс у Bürgeramt — праз анлайн-партал горада; у буйных гарадах чаканне тэрміну можа складаць тыдні. Частка гарадоў прымае ў парадку чаргі ў вызначаныя гадзіны.

Steuer-ID — 11-значны пажыццёвы падатковы ідэнтыфікатар, які Bundeszentralamt für Steuern (BZSt, Федэральнае цэнтральнае падатковае ўпраўленне) аўтаматычна прысвойвае кожнаму зарэгістраванаму жыхару Германіі. Ліст прыходзіць паштой на адрас рэгістрацыі на працягу 2–4 тыдняў пасля Anmeldung. Падрабязней — на сайце BZSt.

Без Steuer-ID працадаўца прымяняе максімальны падатак; таксама яна патрэбна для рэгістрацыі ў страхавой касе і для Kindergeld. Калі ліст не прыйшоў — паўторны запыт праз анлайн-форму BZSt або ў Finanzamt па адрасе.

Steuernummer — асобны нумар, які Finanzamt прысвойвае самазанятым (Freiberufler, Gewerbe) пры рэгістрацыі дзейнасці. Гэта іншая паслядоўнасць; блытаць не варта.

У Германіі дзейнічае Versicherungspflicht — абавязак мець медыцынскую страхоўку (§193 abs 3 VVG). Страхоўка падзяляецца на дзяржаўную (gesetzliche Krankenversicherung, GKV) і прыватную (private Krankenversicherung, PKV).

GKV — для найманых работнікаў да Versicherungspflichtgrenze, студэнтаў, беспрацоўных атрымальнікаў Bürgergeld і большасці іншых катэгорый. Каса па выбары: AOK, BARMER, TK (Techniker Krankenkasse), DAK, IKK і інш. Зборы — каля 14,6 % + дадатковы ўзнос касы; падзелены напалам з працадаўцам для найманых работнікаў.

PKV — для высокааплатных работнікаў (звыш Versicherungspflichtgrenze), самазанятых і дзяржаўных служачых з Beihilfe. Плаціцца самастойна; стаўкі залежаць ад узросту і здароўя.

Заяўнікі на прытулак і ўладальнікі Aufenthaltsgestattung атрымліваюць медыцынскае пакрыццё першыя 18–36 месяцаў па Asylbewerberleistungsgesetz (AsylbLG) — абмежаваны аб'ём (экстрэнная і базавая дапамога). Па заканчэнні гэтага тэрміну — пераход у GKV.

Ausländerbehörde па адрасе рэгістрацыі выдае Aufenthaltstitel (Aufenthaltserlaubnis, Niederlassungserlaubnis, Daueraufenthalt-EU). Запіс на прыём — праз анлайн-партал ABH горада/раёна або па форме заяўкі.

Пры ўездзе па нацыянальнай візе D неабходна да яе заканчэння падаць заяву аб выдачы Aufenthaltserlaubnis у ABH. Падача ў тэрмін дае Fiktionsbescheinigung (§81 abs 4 AufenthG) — даведку аб законным знаходжанні на час разгляду.

Дакументы залежаць ад падставы (праца, вучоба, сям'я, гуманітарнае, Blue Card). Базавыя: пашпарт, Meldebescheinigung, біяметрычныя фота, доказ Lebensunterhalt (даход), Krankenversicherung, падстава (кантракт, дыплом, пасведчанне аб шлюбе і інш.).

Тэрміны ў буйных гарадах (Berlin, München, Hamburg) — тыдні і месяцы; у сярэдніх — звычайна хутчэй.

Адкрыццё банкаўскага рахунку — практычная аснова. Варыянты: Sparkassen (рэгіянальныя публічныя), Volksbanken/Raiffeisenbanken (кааператыўныя), Deutsche Bank, Commerzbank, Postbank — класічныя; ING, DKB, Comdirect, N26 — Direktbanken (анлайн).

Патрабаванні: пашпарт або Aufenthaltstitel, Meldebescheinigung, Steuer-ID. У частцы банкаў — SCHUFA-Auskunft (крэдытны справаздача) або згода на запыт SCHUFA. У асобных банкаў — прыярытэт кліентам з пацверджаным даходам.

Права на Basiskonto. Кожная банкаўская ўстанова, якая прапаноўвае плацёжныя паслугі шырокаму колу кліентаў, абавязана прадаставіць Basiskonto (базавы рахунак) пры наяўнасці законнага знаходжання ў ЕС. Прававая база — Zahlungskontengesetz (ZKG), імплементацыя Дырэктывы 2014/92/UE.

Пры адмове па грамадзянстве без індывідуальнага абгрунтавання — скарга ў BaFin bafin.de і ў Schlichtungsstelle банкаўскай асацыяцыі. Падрабязней — у тэме Банк і рахунак.

Для асоб, якія ўехалі з мэтай падачы заявы аб міжнароднай абароне, маршрут адрозніваецца. Заява падаецца ў Erstaufnahmeeinrichtung (EAE) зямлі — першасны прыёмны цэнтр, дзе праводзяцца рэгістрацыя, дактыласкапія Eurodac і размеркаванне па EASY (сістэме квот зямель — Königsteiner Schlüssel).

Пасля EAE — накіраванне ў Gemeinschaftsunterkunft або іншы фармат размяшчэння. Заяўніку выдаецца Aufenthaltsgestattung (§55 AsylG) — даведка аб праве знаходжання на час працэдуры.

Сацыяльнае забеспячэнне — па AsylbLG (Asylbewerberleistungsgesetz). Права на працу — звычайна праз 3–9 месяцаў (па §61 AsylG), са згоды BAMF і Ausländerbehörde, а ў частцы выпадкаў — з тэстам рынку працы Bundesagentur für Arbeit.

Падрабязна працэдуру апісвае тэма Прытулак; прававыя крыніцы — на сайце BAMF і ў AsylG.

Integrationskurs — дзяржаўная праграма BAMF: моўны модуль на 600 гадзін (узровень B1) + арыентацыйны курс на 100 гадзін (асновы прававога парадку, гісторыі, культуры).

Хто абавязаны: уладальнікі Aufenthaltserlaubnis, якая атрымліваецца ўпершыню, калі ABH лічыць інтэграцыю неабходнай (§44a AufenthG). Уладальнікі міжнароднай абароны — прыярытэтны доступ. Грамадзяне ЕС — добраахвотны доступ пры наяўнасці месца.

Кошт: 2,29 EUR за вучэбную гадзіну, вызваленне па даходзе (атрымальнікі Bürgergeld, уладальнікі міжнароднай абароны — вызвалены).

Заява — праз BAMF або праз школу-правайдар (Volkshochschule, прыватныя школы па акрэдытацыі BAMF). Рэгістрацыя — на bamf.de у раздзеле Integrationskurs.

Для спецыялізаванай моўнай падрыхтоўкі ў прафесійным кантэксце — Berufssprachkurs (BAMF) узроўняў B2/C1/C2, бясплатна для большасці катэгорый.

SIM-карта. Для афармлення тарыфа патрабуецца PostIdent або VideoIdent (пасведчанне асобы). Prepaid-карты даступны ў супермаркетах і салонах. Асноўныя аператары: Telekom (D1), Vodafone, O2 (Telefónica), 1&1.

Deutschlandticket. Агульнадзяржаўны праязны для ўсяго грамадскага транспарту ў Германіі (выключаючы далёкія цягнікі ICE/IC). Кошт у 2025 г. склаў 58 EUR у месяц; дакладная сума на 2026 г. — на сайтах рэгіянальных перавозчыкаў і Bundesregierung. Купля праз VRS, VBB, MVG, HVV і аналагічныя рэгіянальныя сістэмы або праз Deutsche Bahn.

Bahncard. Зніжачная карта Deutsche Bahn для далёкіх цягнікоў (Bahncard 25, 50, 100). Альтэрнатыва або дапаўненне да Deutschlandticket у залежнасці ад маршрутаў.

1. Знайсці жыллё (нават часовае) і атрымаць Wohnungsgeberbestätigung.

2. Anmeldung у Bürgeramt на працягу 14 дзён.

3. Krankenversicherung — выбраць касу GKV або аформіць PKV; для асільных заяўнікаў — Krankenscheine па AsylbLG.

4. Steuer-ID — дачакацца ліста з BZSt (або запытаць паўторна праз 4 тыдні).

5. Запіс у Ausländerbehörde — для падачы Aufenthaltstitel пры ўездзе па візе D.

6. Bankkonto — адкрыць у банку па выбары; пры адмове — падаць заяву на Basiskonto.

7. SIM-карта і Deutschlandticket.

8. Запіс у Integrationskurs праз BAMF — пры наяўнасці падстаў і цікавасці.

9. Для сем'яў з дзецьмі — запіс у школу праз Schulamt горада (Schulpflicht — абавязак па земельным School Act).

Нацыянальны пашпарт Беларусі, тэрмін якога сканчаецца, ва ўмовах Дэкрэта 278 — асобная прававая сітуацыя. Магчымыя шляхі: падача на міжнародную абарону, Reiseausweis für Ausländer (§5 AufenthV), Aufenthaltserlaubnis па гуманітарных падставах (§22, §23, §25 abs 5 AufenthG), пераход на іншую падставу Aufenthaltstitel. Падрабязна — у тэмах Спецыфіка для беларусаў і Дакументы.

Частка нямецкіх банкаў можа запатрабаваць дадатковыя дакументы аб паходжанні сродкаў у рамках санкцыйнага і AML-камплаенса (Рэгламент ЕС 765/2006). Права на Basiskonto па ZKG захоўваецца незалежна. Падрабязна — у тэме Банк і рахунак.

Godze не дае юрыдычных кансультацый. Гэтая старонка — карта першых крокаў са спасылкамі на нямецкія прававыя акты і парталы, не індывідуальнае прымяненне да справы.