Прытулак і міжнародная абарона.

Міжнародная абарона ў Германіі рэгулюецца Asylgesetz (AsylG) (гістарычна назваўся Asylverfahrensgesetz — адсюль слот asylvfg_1992 у URL; дзеючае імя — AsylG), Aufenthaltsgesetz (AufenthG), артыкулам 16a Grundgesetz (GG), Канвенцыяй аб статусе бежанцаў 1951 г. (Жэнеўская канвенцыя), Дублінскім рэгламентам 604/2013 і Дырэктывамі ЕС 2011/95, 2013/32, 2013/33.

Рашэнні першай інстанцыі прымае Bundesamt für Migration und Flüchtlinge (BAMF). Судовае абскарджанне — Verwaltungsgerichte зямель, далей Oberverwaltungsgericht / Verwaltungsgerichtshof, далей Bundesverwaltungsgericht (BVerwG) у касацыйных выпадках, канстытуцыйная скарга — Bundesverfassungsgericht (BVerfG).

1. Asylberechtigung (артыкул 16a GG). Класічны палітычны прытулак. Самая вузкая катэгорыя: пераследаванне недзяржаўных суб'ектаў не ахопліваецца, патрабуецца палітычны характар пераследавання дзяржавай і ўезд у Германію інакш як праз бяспечную трэцюю краіну (гэты бар'ер выключае большую частку сухапутных падач).

2. Flüchtlingseigenschaft па §3 AsylG. Статус бежанца па Жэнеўскай канвенцыі. Абгрунтаваны страх пераследавання па прыкмеце расы, рэлігіі, нацыянальнасці, прыналежнасці да сацыяльнай групы або палітычных перакананняў. Пераследаванне недзяржаўных суб'ектаў — ахопліваецца пры немагчымасці або нежаданні дзяржавы абараніць.

3. Subsidiärer Schutz па §4 AsylG. Субсідыярная абарона, калі ў краіне паходжання існуе сур'ёзная шкода: смяротнае пакаранне або пакаранне, катаванні або бесчалавечнае абыходжанне, сур'ёзная індывідуальная пагроза жыццю або фізічнай недатыкальнасці грамадзянскай асобы ва ўмовах міжнароднага або ўнутранага ўзброенага канфлікту.

4. Nationales Abschiebungsverbot па §60 abs 5 і abs 7 AufenthG. Забарона выдалення па ЕКПЧ (асабліва арт. 3) або па канкрэтнай сур'ёзнай пагрозе жыццю або здароўю ў краіне прызначэння. Гэта не статус, а перашкода выкананню выдалення; на яго падставе выдаецца Aufenthaltserlaubnis па §25 abs 3 AufenthG.

Duldung (§60a AufenthG) — адтэрміноўка выканання выдалення. Не статус і не Aufenthaltstitel. Падвіды: Duldung па фактычных перашкодах (Reisepapier адсутнічае), Ausbildungsduldung (§60c), Beschäftigungsduldung (§60d), Chancenaufenthalt-сцэнарый (§104c як шлях з Duldung у Aufenthaltserlaubnis).

Заява аб міжнароднай абароне падаецца ў Erstaufnahmeeinrichtung (EAE) зямлі — першасны прыёмны цэнтр — або ў Ankunftszentrum у землях, дзе такая мадэль укаранёна. У EAE праводзяцца: рэгістрацыя (выдача Ankunftsnachweis), дактыласкапія Eurodac (праверка Дубліна), інтэрв'ю BAMF (Anhörung), сацыяльнае суправаджэнне.

Размеркаванне паміж землямі — па сістэме EASY (Königsteiner Schlüssel), якая ўлічвае падатковую базу і насельніцтва зямлі. Заяўнік не выбірае зямлю і Aufnahmeeinrichtung.

Пасля EAE — накіраванне ў Gemeinschaftsunterkunft або іншы фармат размяшчэння, на час разгляду. Заяўніку выдаецца Aufenthaltsgestattung (§55 AsylG) — даведка аб праве знаходжання на час працэдуры.

Рэгістрацыя і парадак апісаны на сайце BAMF.

Anhörung — асабістае інтэрв'ю з упаўнаважаным супрацоўнікам BAMF, асноўны дакументаўтваральны этап працэдуры. Заяўнік выкладае абставіны пераследавання, прадстаўляе дакументы, адказвае на пытанні. Пераклад — абавязковы і забяспечваецца BAMF (бясплатна для заяўніка). Юрыст можа прысутнічаць; прадстаўніцтва для Anhörung не з'яўляецца абавязковым.

Аўдыязапіс інтэрв'ю з 2017 г. магчымы і ў частцы спраў прымяняецца па змаўчанні. Пратакол падпісваецца заяўнікам пасля прачытання перакладзенай версіі.

Рэкамендацыі нямецкіх НКА па падрыхтоўцы да Anhörung — на сайце Pro Asyl і GGUA Münster.

BAMF прымае адно з рашэнняў:

Anerkennung — прызнанне Asylberechtigung, Flüchtlingseigenschaft, subsidiären Schutzes або ўстанаўленне nationales Abschiebungsverbot.

Ablehnung als unbegründet — адмова як неабгрунтаванай заявы.

Ablehnung als offensichtlich unbegründet — адмова як відавочна неабгрунтаванай. Юрыдычна жорсткі варыянт: кароткі тэрмін абскарджання, адсутнасць аўтаматычнага прыпыняючага эфекту.

Unzulässig — заява недапушчальная (Дублін, паўторная заява без новых абставін, абарона ўжо прадастаўлена іншай дзяржавай ЕС).

Einstellung — спыненне вытворчасці (напрыклад, няяўка на Anhörung).

Да Bescheid дадаецца Rechtsbehelfsbelehrung — указанне тэрміну і парадку абскарджання. Гэты элемент крытычны: прапуск тэрміну звычайна фатальны.

Абскарджанне рашэння BAMF — Klage ў Verwaltungsgericht зямлі (па падсуднасці EAE / месца жыхарства). Тэрмін — два тыдні з моманту ўручэння Bescheid (агульная катэгорыя і offensichtlich unbegründet, §74 AsylG) або адзін месяц у асобных выпадках. Дакладныя тэрміны і парадак — у Rechtsbehelfsbelehrung кожнага канкрэтнага Bescheid.

Aufschiebende Wirkung. У asyl-справах прыпыняючы эфект Klage не ва ўсіх выпадках аўтаматычны (§75 AsylG, §80 abs 5 VwGO). Па offensichtlich unbegründet і unzulässig — асобны Eilantrag (тэрміновае зварот) аб аднаўленні прыпыняючага эфекту; тэрмін — звычайна адзін тыдзень.

Berufung у Oberverwaltungsgericht (OVG) / Verwaltungsgerichtshof (VGH) — толькі з дазволу (Zulassung) па падставах §78 AsylG.

Revision у Bundesverwaltungsgericht — пры прынцыповым значэнні прававога пытання. Сайт BVerwG — bverwg.de, з базай рашэнняў.

Verfassungsbeschwerde у Bundesverfassungsgericht — пасля вычарпання фахс. інстанцый, пры парушэнні асноўных правоў. База — bverfg.de.

Дублінскі рэгламент 604/2013 вызначае адказную краіну ЕС за разгляд заявы аб міжнароднай абароне. Калі ў заяўніка ёсць адбіткі ў базе Eurodac, зарэгістраваныя іншай краінай ЕС, BAMF, як правіла, ініцыюе Übernahmeersuchen (запыт аб прыняцці). Прымаючая краіна павінна адказаць на працягу 2 месяцаў; перадача — на працягу 6 месяцаў (або 18 у частцы выпадкаў).

Для грамадзян Беларусі тыповыя сцэнарыі Дубліна — Польшча, Літва або Латвія (краіны ўезду). Рашэнне BAMF па Дубліне абскарджваецца тым жа шляхам (Klage + Eilantrag у Verwaltungsgericht).

Тэкст рэгламента — на EUR-Lex.

Па даных Eurostat і BAMF, recognition rate першай інстанцыі па заяўніках з Беларусі ў Германіі ў 2020–2024 гг. складаў каля 9 %, што прыкметна ніжэй recognition rate для шэрагу іншых краін ЕС. Гэтая статыстыка ўлічвае ўсе формы абароны: Asylberechtigung па артыкуле 16a GG, Flüchtlingseigenschaft па §3 AsylG, subsidiären Schutz па §4 AsylG і nationales Abschiebungsverbot па §60 AufenthG.

Базы даных публікуюцца на сайце BAMF у раздзеле «Statistik» (паўгадавыя і гадавыя справаздачы Bundesamt-Statistik) і на партале Eurostat — Migration and Asylum.

Адмова BAMF не выключае іншых падстаў Aufenthaltstitel: §22, §23, §25 abs 5, праца, вучоба, сям'я. Гл. Калі нешта пайшло не так і ВНЖ.

Размяшчэнне і сацыяльныя дапамогі. Рэгулююцца Asylbewerberleistungsgesetz (AsylbLG). Першыя 18–36 месяцаў — зніжаныя стаўкі; пасля — стандарт SGB XII.

Медыцына. Першыя 18–36 месяцаў — экстрэнная і базавая дапамога (Krankenscheine); пасля — звычайна пераход у GKV.

Праца. Права на працу — па агульным правіле праз 3 месяцы пасля падачы заявы (§61 abs 2 AsylG), са згоды Bundesagentur für Arbeit і Ausländerbehörde, з магчымым тэстам рынку працы. Для асобных катэгорый — больш строгія абмежаванні. Для жыхароў EAE першыя 9 месяцаў — без права працы.

Школа. Schulpflicht (абавязак наведваць школу) прымяняецца да дзяцей заяўнікаў на прытулак. Канкрэтная арганізацыя — па земельных Schulgesetz.

Перамяшчэнне. Абмежавана Wohnsitzauflage / Residenzpflicht на час першых месяцаў (§§59a-b AsylG).

Folgeantrag (§71 AsylG) — паўторная заява пасля канчатковага адмоўнага рашэння па першай. Дапушчальна пры наяўнасці новых абставін: новыя факты або доказы, змяненне абстаноўкі ў краіне паходжання, новая судовая практыка.

Калі BAMF прызнае Folgeantrag дапушчальным — адкрываецца новая працэдура. Калі не — адмова як unzulässig з магчымасцю Klage + Eilantrag.

З матэрыялаў рашэнняў BAMF і Verwaltungsgerichte (апублікаваных у адкрытых базах рашэнняў) і публікацый нямецкіх НКА вынікае, што для аргументацыі па Беларусі змястоўна выкарыстоўваюцца: дакументацыя Viasna і іншых праваабарончых арганізацый аб рэпрэсіях; кваліфікацыя дзеянняў па артыкулах КК РБ 342 (арганізацыя масавых беспарадкаў), 361 (заклікі), 130 (распальванне), 369-1 (дыскрэдытацыя); прызнанне матэрыялаў «экстрэмісцкімі»; краінавыя справаздачы UNHCR на Refworld; звесткі аб допытах, вобшуках, затрыманнях.

Канкрэтная ацэнка — індывідуальна, у рамках Anhörung і рашэння BAMF. Рашэнне кожнай інстанцыі — матываванае; рэкамендацыі па аргументацыі індывідуалізаваны і адносяцца да адвакацкай працы, а не да гэтай старонкі-карты.

Гэтая старонка апісвае структуру працэдуры; яна не змяшчае індывідуальнай прававой рэкамендацыі, шаблонаў выкладу пераследавання і не ацэньвае шанцы канкрэтнай справы. Стратэгія справы — адвакат міграцыйнай спецыялізацыі або спецыялізаваны кансультант (Migrationsberatung праз Caritas, Diakonie, AWO, DRK; прававая кансультацыя Flüchtlingsrat зямлі, GGUA, Pro Asyl).

Godze не дае юрыдычных кансультацый. Гэтая старонка — карта працэдуры са спасылкамі на нямецкія прававыя акты, не індывідуальнае прымяненне да справы.