Рэгулятары.
Куды скардзіцца акрамя суда: парламенцкія кантралёры, упаўнаважаныя, спецыялізаваныя рэгулятары і інспекцыі. Што яны робяць і чаго не робяць.
Seimo kontrolieriai — Парламенцкія кантралёры.
Seimo kontrolierių įstaiga — інстытут Парламенцкіх кантралёраў Літоўскай Рэспублікі, аналаг амбудсмена ў еўрапейскай традыцыі. Дзейнічае на падставе Lietuvos Respublikos Seimo kontrolierių įstatymas.
Што робіць. Разглядае скаргі на дзеянні і бяздзейнасць дзяржаўных і муніцыпальных органаў, службовых асоб. Праводзіць праверкі, дае рэкамендацыі органам, накіроўвае матэрыялы ў пракуратуру пры выяўленні парушэнняў. Адзін з кантралёраў адказвае за нацыянальны прэвентыўны механізм (NPM) па Факультатыўным пратаколе да Канвенцыі супраць катаванняў (OPCAT) — маніторынг месцаў пазбаўлення волі.
Чаго не робіць. Не адмяняе рашэнні іншых органаў; не замяняе суд; не дае абавязковых да выканання індывідуальных прадпісанняў. Рэкамендацыі Seimo kontrolieriai маюць значную практычную вагу, але не абавязковыя юрыдычна.
Сайт — lrski.lt.
Lygių galimybių kontrolierius — роўныя магчымасці.
Упаўнаважаны па роўных магчымасцях. Дзейнічае на падставе Lygių galimybių įstatymas (антыдыскрымінацыйны закон). Разглядае скаргі на дыскрымінацыю па прыкметах полу, расы, этнічнасці, мовы, грамадзянства, рэлігіі, перакананняў, інваліднасці, узросту, сексуальнай арыентацыі і іншым, пералічаным у законе.
Дастасоўваецца пры дыскрымінацыі ў працы, пры аказанні паслуг (уключаючы арэнду жылля, абслугоўванне ў банках, медыцыну), у адукацыі, пры доступе да сацыяльных праграм.
Сайт — lygybe.lt.
Vaiko teisių apsaugos kontrolierius — правы дзіцяці.
Упаўнаважаны па правах дзіцяці. Дзейнічае на падставе Vaiko teisių apsaugos kontrolieriaus įstatymas. Разглядае скаргі і ініцыюе праверкі па справах аб парушэнні правоў дзіцяці органамі публічнай улады. Паралельны канал, калі справа тычыцца непаўналетніх.
Сайт — vtaki.lrv.lt.
Фінансавы нагляд — Lietuvos bankas.
Lietuvos bankas (Банк Літвы) — цэнтральны банк і фінансавы рэгулятар. Нагляд за банкамі, страхавымі арганізацыямі, інвестыцыйнымі кампаніямі, плацёжнымі і электронна-грашовымі інстытутамі, крэдытнымі саюзамі, VASP-правайдэрамі.
Скаргі спажыўцоў фінансавых паслуг. Разглядаюцца Банкам Літвы ў рамках альтэрнатыўнага вырашэння спрэчак (ADR). Падача — праз спецыяльны інтэрфейс на lb.lt.
VDAI — абарона персанальных даных.
Valstybinė duomenų apsaugos inspekcija (VDAI) — літоўскі DPA (Data Protection Authority), функцыянальны аналаг французскага CNIL. Дзейнічае на падставе Asmens duomenų teisinės apsaugos įstatymas (імплементацыя GDPR).
Разглядае скаргі на парушэнні GDPR; праводзіць праверкі апрацоўкі персанальных даных; выдае абавязковыя прадпісанні і накладвае адміністрацыйныя штрафы.
Сайт — vdai.lrv.lt.
VVTAT — абарона правоў спажыўцоў.
Valstybinė vartotojų teisių apsaugos tarnyba (VVTAT) — Дзяржаўная служба абароны правоў спажыўцоў. Дзейнічае на падставе Vartotojų teisių apsaugos įstatymas.
Разглядае спрэчкі паміж спажыўцамі і прадаўцамі/выканаўцамі паслуг (уключаючы інтэрнэт-гандаль, паслугі сувязі, турызм, асобныя банкаўскія і страхавыя прадукты), дае рэкамендацыі, праводзіць ADR.
Сайт — vvtat.lt.
VDI — інспекцыя працы.
Valstybinė darbo inspekcija (VDI) — Дзяржаўная інспекцыя працы. Кантралюе выкананне Працоўнага кодэкса, заканадаўства аб ахове працы, аплаце працы, працоўным часе, ахове асобных катэгорый работнікаў.
Разглядае скаргі работнікаў на парушэнні працадаўцаў; праводзіць праверкі на прадпрыемствах; пры выяўленні парушэнняў — выдае прадпісанні, накладвае штрафы.
Пры VDI дзейнічае Darbo ginčų komisija — Камісія па працоўных спрэчках, якая разглядае асобныя катэгорыі працоўных спрэчак як дасудовая інстанцыя.
Сайт — vdi.lt.
Konkurencijos taryba — канкурэнцыя.
Lietuvos Respublikos konkurencijos taryba (Савет па канкурэнцыі) — антыманапольны орган. Кантралюе выкананне канкурэнтнага заканадаўства, разглядае справы аб картэлях, злоўжыванні дамінуючым становішчам, недобрасумленнай камерцыйнай практыцы ва ўстаноўленых межах.
Сайт — kt.gov.lt.
STT — антыкарупцыйная служба.
Specialiųjų tyrimų tarnyba (STT) — Служба спецыяльных расследаванняў. Расследуе карупцыйныя злачынствы, уключаючы тыя, што здзейснены публічнымі службовымі асобамі.
Сайт — stt.lt.
Valstybės kontrolė — вышэйшы аўдытар.
Valstybės kontrolė — Дзяржаўная кантрольная палата (вышэйшы орган дзяржаўнага аўдыту). Кантралюе выкананне дзяржаўнага бюджэту, эфектыўнасць выкарыстання дзяржаўных сродкаў, фінансавую і іншую справаздачнасць дзяржаўных устаноў. Індывідуальныя скаргі не разглядае; публікуе справаздачы, якія могуць выкарыстоўвацца як матэрыял для іншых зваротаў.
Сайт — valstybeskontrole.lt.
Іншыя спецыялізаваныя рэгулятары.
Ryšių reguliavimo tarnyba (RRT) — рэгулятар электронных камунікацый (тэлекам, сувязь, частоты, лічбавыя паслугі).
Valstybinė energetikos reguliavimo taryba (VERT) — рэгулятар энергетыкі.
Valstybinė visuomenės sveikatos priežiūros tarnyba — Дзяржаўная служба грамадскага здароўя.
Akreditavimo sveikatos priežiūros veiklai tarnyba — Служба акрэдытацыі медыцынскай дзейнасці; скаргі на якасць медыцынсных паслуг.
Куды з чым — навігацыйная карта.
Банк або плацёжны інстытут. Lietuvos bankas (нагляд) + Rzecznik Finansowy аналаг не існуе ў Літве асобна — функцыі блізкія выконвае VVTAT у частцы спажывецкіх спрэчак.
Персанальныя даныя. VDAI.
Працадаўца. VDI (парушэнні Працоўнага кодэкса) + Lygių galimybių kontrolierius (дыскрымінацыя).
Дзяржаўны або муніцыпальны орган. Seimo kontrolieriai (агульная скарга) + пры адмове або бяздзейнасці — суд.
Дзіця. Vaiko teisių apsaugos kontrolierius.
Дыскрымінацыя (па грамадзянстве, мове, этнічнасці і г.д.). Lygių galimybių kontrolierius.
Спажывец (гандаль, паслугі). VVTAT.
Медыцынская паслуга. Akreditavimo sveikatos priežiūros veiklai tarnyba (якасць) + VLK (страхавое пакрыццё).
Godze не дае юрыдычных кансультацый. Гэтая старонка — апісанне інстытуцыянальнай карты са спасылкамі на літоўскія органы, не індывідуальнае прымяненне.