Слоўнік.

Латышскія тэрміны, якія сустракаюцца ў латвійскіх працэдурах: міграцыя, падаткі, сацыяльная сфера, медыцына, суды і рэгулятары. Кароткае тлумачэнне для беларускамоўнага чытача.

🇱🇻 Латвія · 2026-05-28

Міграцыя і статус.

PMLP — Pilsonības un migrācijas lietu pārvalde, Упраўленне па справах грамадзянства і міграцыі.

TUA — termiņuzturēšanās atļauja, часовы дазвол на жыхарства (ВНЖ).

PUA — pastāvīgās uzturēšanās atļauja, пастаянны дазвол на жыхарства (ПМЖ).

ES pastāvīgā iedzīvotāja statuss — статус доўгатэрміновага рэзідэнта ЕС.

Bēgļa statuss — статус бежанца па Жэнеўскай канвенцыі.

Alternatīvais statuss — субсідыярная (альтэрнатыўная) абарона.

Pagaidu aizsardzība — часовая абарона (па Дырэктыве 2001/55/EC, прымяняецца да асоб, якія ўцяклі з Украіны).

Ārzemnieka pase — латвійскі пашпарт іншаземца.

Ceļošanas dokuments — праязны дакумент бежанца па Жэнеўскай канвенцыі.

Nepilsoņa pase — пашпарт неграмадзяніна (гістарычны дакумент для асоб без грамадзянства Латвіі пасля 1991 г.).

VRS — Valsts robežsardze, Дзяржаўная памежная ахова.

Atgriešanas lēmums — рашэнне аб вяртанні.

Ieceļošanas aizliegums — забарона на ўезд.

Mucenieki — цэнтр размяшчэння суіскальнікаў прытулку.

Ідэнтыфікацыя і дакументы.

Personas kods — латвійскі асабісты код.

Iedzīvotāju reģistrs / Fizisko personu reģistrs — Рэгістр жыхароў / Рэгістр фізічных асоб (з 2021 г.).

Dzīvesvietas deklarēšana — дэкларацыя месца жыхарства.

ZAGS — Dzimtsarakstu nodaļa, аддзел рэгістрацыі актаў грамадзянскага стану пры муніцыпалітэце.

Dzimšanas apliecība — пасведчанне аб нараджэнні.

Laulības apliecība — пасведчанне аб шлюбе.

eParaksts / eID — электронны подпіс і электронны ідэнтыфікатар.

latvija.gov.lv — адзіны партал дзяржаўных паслуг.

Zvērināts notārs — прысяжны натарыус.

Zvērināts tulks — прысяжны перакладчык.

Падаткі і сацыяльнае.

VID — Valsts ieņēmumu dienests, падатковая.

EDS — Elektroniskās deklarēšanas sistēma, асабісты кабінет падаткаплацельшчыка.

IIN — iedzīvotāju ienākuma nodoklis, падаходны падатак з фізічных асоб.

VSAOI — valsts sociālās apdrošināšanas obligātās iemaksas, абавязковыя ўзносы сацыяльнага страхавання.

VSAA — Valsts sociālās apdrošināšanas aģentūra, агенцтва сацыяльнага страхавання.

Saimnieciskā darbība — гаспадарчая дзейнасць (для фізасобы ў рэжыме самазанятасці).

SIA — Sabiedrība ar ierobežotu atbildību, таварыства з абмежаванай адказнасцю.

Gada ienākumu deklarācija — гадавая дэкларацыя.

Медыцына і адукацыя.

NVD — Nacionālais veselības dienests, Нацыянальная служба здароўя.

NMPD — Neatliekamās medicīniskās palīdzības dienests, служба хуткай дапамогі.

e-veselība — электронная сістэма аховы здароўя.

Ģimenes ārsts — сямейны ўрач.

Līdzmaksājums — пацыенцкі ўзнос.

AIC — Akadēmiskās informācijas centrs, ENIC/NARIC Латвіі.

Pirmsskola / pamatskola / vidusskola — дзіцячы сад / асноўная школа / сярэдняя школа.

Augstskola — вышэйшая навучальная ўстанова.

Суд і абскарджанне.

Administratīvā rajona tiesa — Адміністрацыйны раённы суд (першая інстанцыя).

Administratīvā apgabaltiesa — Акруговы адміністрацыйны суд (апеляцыя).

Augstākā tiesa, Senāts — Вярхоўны суд, Сенат (касацыя).

Satversmes tiesa — Канстытуцыйны суд.

Apstrīdēšana — адміністрацыйнае аспрэчванне (унутраны перагляд).

Pieteikums — іск.

Pagaidu noregulējums — часовыя меры суда.

APL — Administratīvā procesa likums, Закон аб адміністрацыйнай працэдуры.

JPA — Juridiskās palīdzības administrācija, адміністратар дзяржаўнай юрыдычнай дапамогі.

Zvērināts advokāts — прысяжны адвакат.

Рэгулятары.

DVI — Datu valsts inspekcija, абарона даных.

PTAC — Patērētāju tiesību aizsardzības centrs, абарона правоў спажыўцоў.

Tiesībsargs — амбудсмэн.

Latvijas Banka — цэнтральны банк (з 2023 г. — таксама функцыі былога FKTK).

VDI — Valsts darba inspekcija, інспекцыя працы.

NVA — Nodarbinātības valsts aģentūra, служба занятасці.

Veselības inspekcija — інспекцыя па ахове здароўя.

KNAB — Korupcijas novēršanas un apkarošanas birojs, антыкарупцыйнае бюро.

SPRK — Sabiedrisko pakalpojumu regulēšanas komisija, рэгулятар грамадскіх паслуг.

Жыллё і сям'я.

Īres līgums — дагавор арэнды.

Pašvaldība — самакіраванне, муніцыпалітэт.

Bāriņtiesa — орган апекі пры муніцыпалітэце.

Zemesgrāmata — Зямельная кніга.

Civillikums — Грамадзянскі кодэкс.

Што не ўваходзіць у гэтую старонку.

Гэтая старонка — слоўнік. Падрабязны змест паняццяў — у адпаведных тэмах; спасылка на тэму ёсць у кожнай з 21 папярэдняй старонкі латвійскай wiki.

Godze не прадастаўляе юрыдычных кансультацый. Гэтая старонка — даведачны слоўнік латышскіх тэрмінаў, не індывідуальнае прымяненне да справы.

Godze — Латвія · слоўнік